Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
138
van het kroonrad, in zes minuten, eenen omgang. Het rondsel aan
de spil van het middelrad, no. 3, met zes tanden, grijpt in het
minuutrad, no. II, hetwelk 60 tanden telt en daarom 10 maal
zoo veel tijd als het middelrad, dus 60 minuten, tot eene om-
draaijing besteedt. Het minuutrad draait zich gedu-
rende een uur eenmaal om; de ronde as van het mi-
nuutrad reikt naar boven door de bovenste horologieplaat en het
midden der wijzerplaat heen; boven op de as is een stalen,
door wrijving vastgehouden buisje geschoven en op haar bovenste
vierhoekig gedeelte de lange wijzer, de minuutwijzer, be-
vestigd, die in een uur zijnen kringloop te volbrengen heeft.
Hij wordt niet onmiddellijk aan de as bevestigd, opdat hij zich,
wanneer men het opwinden van het horologie vergeten heeft, kan
laten verzetten, zonder dat het raderwerk bewogen wordt.
Na hoe Het rondsel no. 1, dat zich aan de as van het minuutrad en
veel tiTd
jjgf jiQfo-t"®®chen de horologieplaten bevindt, heeft 10 tanden en grijpt in
logie af- hetsnekrad, dat 60 tanden heeft. Daarom beweegt zich de snek 6
^n'is. iHfi^l zoo langzaam als het minuutrad en gebruikt tot iede-
re omdraaijing zes uren. Is de ketting vijfmaal om de
snek gewonden, dan kan de veêr, nadat het horologie opgewon-
den is , de snek vijf maal omdraaijen, en het horologie is, daar
tot iedere omdraaijing der snek 6 uren gevorderd worden, eerst
na 5 x 6 = 30 uren afgeloopen. Midden aan de as van het snek-
rad bevindt zich overigens een zoogenaamd palrad, hetwelk maakt
dat men, zonder het snekrad te bewegen, de snek zelve met
den horologiesleutel regtsom kan bewegen en de veêr spannen;
draait zich vervolgens de door de veer getrokkene spil in tegen-
gestelde rigting, dan grijpt een aan het snekrad aangebragte pal
in een tand van het palrad, en het snekrad is dan gedrongen,
zich met de snek te bewegen.
Uurrad Boven de bovenste horologieplaat, onder de wij-
' raderen aangebragt, welke den uurwijzer be-
wegen. Het rondsel, met no. 2 aangeduid, dat aan de as vau
het minuutrad vastzit en zich daarmede in een uur eenmaal