Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
137
overzigt zamengesteld. De regte lijn tusschen twee getallen moet der ra-
de gemeenschappelijke spil voorstellen, aan welker einden een
grooter rad en een rondsel met een kleiner aantal tanden vast-
zitten ; het teeken: tusschen twee getallen zegt, dat een rad
met het grooter aantal tanden in een rondsel met het kleiner
aantal tanden ingrijpt.
No. I. No. 1.
Snekrad. Rondsel.
60 10
60
Minuutrad.
No. II.
No. III.
Middelrad.
86 :
No. 4.
Rondsel.
6
6 48 : 6-
Rondsel. Kroonrad. Ronds.
No. 3. No. IV. No. 5.
No. V.
Schakelrad.
-15
Gemeenlijk rigt men het echappement zoo in en geeft men fian
de onrust zulk eene lengte, dat het kroonrad no. IVzich
in eene minuut eenmaal omdraait. Daar het 48 tan-
den heeft, dus 8 maal zoo veel als het rondsel no. 5 aan de spil
van het schakelrad, zoo zal het bij 8 omgangen van het scha-
kelrad eenmaal omdraaijen, en het schakelrad moet in iedere
minuut 8 omgangen maken. Heeft het schakelrad 15 tanden,
dan zijn er tot één zijner omgangen 30 schommelingen der spi-
raalvecr noodig, tot 8 omloopen dus 8 x 30 = 240 schomme-
lingen, zoodat de spiraalveêr in eene minuut 240, in eene se-
conde 4 schommelingen uitvoert. Daar het horologie bij iedere
schommeling, wanneer een vleugel der onrust in het schakel-
rad grijpt, hoorbaar tikt, zoo laat zich ligt berekenen hoe veel
schommelingen de spiraalveêr in iedere minuut doet. — Het Minuut-
rondsel no. 4 aan de spil van het kroonrad, dat tot eene om- rad en
draaijing eenè minuut besteedt, heeft zes tanden en beweegt het "JJïj"""'"
middelrad No. III, dat 36 tanden heeft. Wegens zijn zesvou-
dig getal 9an tanden voltooit het eerst bij zes omdraaijingen