Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
128
Fig. 6S. stangslinger bevestige men een grooter stuk
was of kurk, over zijn boveneinde scbuive
men een kleiner stuk als tegenwigt. Dit te-
genwigt van den naar boven voorbij zijn op-
hangpunt verlengden slinger moet door hem
opgeheven worden zoo dikwijls hij zich bene-
denwaarts beweegt, en maakt daarom zijne
schommelingen langzamer. Hoe verder naar boven men het te-
genwigt schuift, door een des te grooteren boog moet het door
den slinger bewogen worden, en des te längeren duur zal iedere
schommeling hebben. Zulk een slinger kan door verschuiving
van het tegenwigt gemakkelijk zoo ver gebragt worden, dat hij
véél langzamer schommelt dan een even zoo lange draadslinger.
4
De slin- 69. De slinger als regelaar voor unrwerken. De
regelaar ^^^^^ ^^^^ ^^^^ ^^^^ anders meten dan naar den duur eener
beweging. Ofschoon men de gelijkmatige beweging der he-
melligchamen daartoe geschikt vond, trachtte men toch reeds
in de vroegste tijden der menschelijke ontwikkeling toestellen te
vervaardigen, die op ieder uur van den dag gemakkelijk waar-
genomen konden worden. Men nam daartoe de beweging van
den val te baat, die door de zwaartekracht voortgebragt
wordt, en vond wateruurwerken en zandloopers uit.
Men nam den tijd, dien eene zekere hoeveelheid zand besteedde
om door de opening van een trechtervormig vat in een ander
^ te vallen, tot maat aan, waarnaar men den duur van een dag
kon indeelen. Later liet men een gewigt zich benedenwaarts
bewegen en doorzijn koord een raderwerk in beweging brengen;
het getal der omdraaijingen van een aldus bewogen rad moest
eene maat voor den tijd opleveren. Intusschen zijn al deze be-
wegingen niet gelijkmatig en niet geschikt om gelijke deelen
van den tijd te begrenzen. Eerst door aanwending van den
slinger gelukte het den Nederlander Christiaan Huygens