Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
109
rondsel en het vliegwiel, eer de duim aan den hefboom grijpt.
Daarom besteden de arbeiders hunne kracht, zonder dat de ar-
beidsmachine werkzaam is, aan het omdraaijen van het vliegwiel;
bij de werking, door de eerste omdraaijing daaraan medegedeeld,
voegen zij eene tweede, derde en eindelijk de zesde. Deze ver-
zamelde arbeidshoeveelheden worden dan in eens aangewend om
den stempel naar beneden te drukken. In pietmolens drijft
het waterrad eveneens een vliegwiel verscheidene malen om, en
dan eerst plet de arbeidsmachine het dikke stuk metaal met al
de daarbij opgezamelde kracht. In vele stempel persen is
het arbeidende deel der machine eene schroef, door welker kop
een lange hefboom gaat; aan zijne einden draagt deze kogels, som-
tijds van vele ponden gewigt, die een tijd lang bewogen worden en
arbeid verzamelen eer de schroef den jtempel op het voorwerp drukt.
Terwijl in al deze gevallen de opgehoopte arbeidshoeveelhe- g^t
den in eens uitgegeven worden, wordt het vliegwiel even zoo vUegrad
menigmaal gebruikt om uit zijnen voorraad aan de deelen der^i^g^^Q^"
werktuigen kleinere hoeveelheden uit te deelen, wier beweging
eenigzins langzamer wordt, terwijl het daarentegen, wanneer
het werktuig een snelleren gang aanneemt, den daardoor ge-
wonnen voorraad van arbeid grootendeels voorloopig voor zich
behoudt en opspaart. De beweging zijner spil kan wegens de zware
massa van het vliegwiel niet terstond merkelijk sneller worden;
de door de kracht bewerkte
Fig. 57.
vermeerdering der snelheid
verdeelt zich op de groote
massa van het rad, en bij
eene vermindering der
snelheid volhardt de
groote massa nog een tijd
lang in den vroegeren toe-
stand harer beweging.
Daarom is het vliegwiel
een voortreffelijk middel