Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
95
zijde zit en 40 tanden heeft. Dit rad draait eenmaal bij vier
omdraaijingen van zijn rondsel; maar dit rondsel draaide zich
eenmaal bij drie omdraaijingen van het eerste rondsel; bij gevolg
draait het tweede rad bij 3 x 4 = 13 omdraaijingen van het
eerste rondsel eenmaal om. De kracht aan de eerste spil legt
een 13 maal zoo grooten weg af; ware er een touw om de eerste
spil gewikkeld, dan moest de kracht, om den last een palm
hoog op te hetfen, 13 palmen van het touw afwinden; derhalve
zoude er, de wrijving niet gerekend, een twaalfvoudige last op-
geheven worden.
Een raderwerk laat zich derhalve gemakkelijk zoo inrigten,
dat daardoor met verlies van snelheid aanzienlijke lasten opge-
heven kunnen worden. Eene zo.odanige inrigting toont ons het
zamengestelde windas, fig. 48 b. Aan de spil A, wier
rugwaarts gaande beweging door een sluithaak onmogelijk gemaakt
, wordt, is een
Flg. 48 6. ' _
rad B bevestigd,
welks middellijn
misschien vijf
maal grooter is
dan die der spil
en dat 30 maal
zoo veel tanden
heeft als het
rondsel bij b, dat
door de kruk
C ter regter zij-
de omgedraaid
wordt. De hooger
gelegene kruk C
ter linker zijde is bij h van een nog kleiner rondsel voorzien,
hetwelk in het middelste ingrijpt, en vereischt eene nog gerin-
gere kracht dan de kruk ter regter zijde.
*Men bezigt aan zulke windassen ook veelal de zoogenaamde