Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
Bmnswijk naar Hamburg, Lübeck en Bremen, of den Main en den Rijn
af naar de rijke Benedenrijnsche en Vlaamsche steden. Langs dezen weg
ging tot aan de ontdekking van den zeeweg naar Oost-Indië een aanzien-
hjk deel van den handel op de Levant. Met de ontdekking van den zee-
weg naar Indie verplaatste zich weliswaar de handel, maar de gansche i6e
eeuw door werden de voortbrengselen van Neurenbergsche kunstvlijt naar
Frankrijk, Spanje, Italië en Engeland gezonden, en altijd bevatten ook
toen nog de woorden waarheid: „Ntirnberger Hand geht durchs ganze
Land." Eerst ten gevolge van den dertigjarigen oorlog, begon Neurenberg
te sukkelen. De zevenjarige en de Fransche oorlog, de kostbare rechtsge-
dingen, waarin de stad meer dan eens was gewikkeld, de oneenigheden
tusschen Beieren en Pruisen, brachten de eens zoo bloeiende stad, die aan
zoovele uitvindingen, aan zoovele kunstwerken, aan zooveel nijverheid
eens het leven had geschonken, ten verval. In 1806 werd Neurenberg, na
eene mislukte poging, om de stad en haar gebied aan Pruisen af te staan,
bij het koninkrijk Beieren ingelijfd, waarmee ze haar karakter als rijksstad
en hare zelfstandigheid verloor.
Werpen we terloops een' blik op de groote mannen, die Neurenbergs
roem en trots uitmaken. In den tijd der uitvindingen, die den overgang
uit de middeleeuwen tot de nieuwe geschiedenis kenmerken, stond Neu-
renberg , als de stad „des Witzes im Erfinden" aan de spits, en nog in de
i6e eeuw bloeiden er schilder- en beeldhouwkunst, ijzergieterij, houtsnij-
derij en glasschilderkunst, het goudsmeden en het vervaardigen van aarde-
werk. Hier vervaardigde Martin Behaim de beroemde aardglobe in 1491;
hier werden ook omstreeks dien tijd de gunstig bekende kompassen en de
„Neurenberger eieren", groote en plompe horloges, maar voor dien tijd
ware kunststukken, vervaardigd. De Neurenberger beeldhouwers versierden
hunne stad zoo rijk, dat deze den naam „des Römischen Reiches Schmuck-
kastlein" verwierf. Schoon versierde vensters en deuren, basreliefs op de
pilaren, hoektorentjes met Gothische ornamenten, wapens boven de poor-
ten , heiligenbeelden in nissen leiden en leggen nog getuigenis af zoowel
van den smaak der kunstenaars en eigenaars als van den kunstzin en den
rijkdom der laatsten. Een der schoonste gedenkteekenen uit die tijden is
de put op de hoofdmarkt. De grootste kunstenaar die te Neurenberg is
geboren, tevens de drager van de richting van zijn' tijd, was Albrecht
Dürer (1471—1528). Als schilder, teekenaar in hout en koper en beeld-
houwer in hout was hij de eigenlijke grondvester van de Duitsche kunst.
Tot de meesters op 't gebied van platische kunst behooren in de eerste
plaats te worden genoemd Adam Kraft en Peter Vischer, welke laatste
met zijne zonen tusschen 1506 en '19 het gedenkteeken van den heiligen
Sebaldus in de St.-Sebalduskerk heeft vervaardigd. Niet alleen in het groote
en grootsche muntten de Neurenbergsche kunstenaars uit, ook allerlei
kleinigheden als kinderspeelgoed, gewoonlijk kortweg „Nürnberger Tand"
genoemd, werd zeer veel en net vervaardigd.
0]i letterkundig gebied waren het Hans Sachs (1494—1576) en de