Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
59
dien de Zwitsers in het buitenland als soldaten hadden, misbruik: ze sloten
met Frankrijk, Oostenrijk, den kerkelijken staat en verschillende andere
Italiaansche staten overeenkomsten tot het leveren van soldaten. Sedert 1855
is dat echter gelukkig uit. Doch daarmede is nog niet gezegd, dat er geene
Zwitsers meer naar het buitenland gaan om een ruimer bestaan te vinden.
Vooral uit de kantons Tessino en Grauwbunderland trekken jaarlijks hon-
derden naar den vreemde, om er als schoorsteenvegers, metselaars, pastei-
bakkers , koffiehuishouders, architecten etc. geld te verdienen. Meestal keeren
ze na eenige jaren naar hunne bergen terug, waar ze een huis bouwen en
als heeren te midden van hunne landslieden leven. Daar houdt menigeen
nog handelsbetrekkingen aan met het land, waar hij fortuin heeft gemaakt,
en zoo komt het, dat in vele groote steden van Europa Zwitsersche han-
delshuizen voorkomen, die de waren, vervaardigd in Alpen en Jura, de
geheele wereld door verzenden. Want Zwitserland heeft eene levendige
industrie.
De nijverheid is eene der hoofdbronnen van bestaan voor het met na-
tuurlijke rijkdommen minder gezegende Zwitserland. Onder den invloed
der harde noodzakelijkheid, die zoo vele Zwitsers tot emigratie noodzaakte,
gebruikten zij die in de bergdorpen bleven, de lange winters om voorwer-
pen uit hout te snijden of grove weefsels te vervaardigen. Dit was het
bescheiden begin van het aanzienlijke fabriekwezen, dat Zwitserland nu
zulk eene voorname plaats onder de landen van Europa doet innemen.
Hoewel de Zwitsersche industrie met groote moeielijkheden te kampen
heeft, zijn er toch ook omstandigheden, welke haar die helpen overwinnen.
Wel moeten de grondstoffen met groote kosten worden aangevoerd, wel
beperkt zich de opbrengst der bergwerken tot eenig zout, asphalt en an-
thraciet, wel ligt het land verre van de zee, de groote middelares der vol-
ken en is het dus afhankelijk van zijne buren met betrekking tot den uit-
voer der fabriekgoederen, wel is de Zwitersche industrie, daar steenkool
en ijzer slechts weinig aanwezig zijn, niet als 't ware in den bodem ge-
worteld, maar is zij in sterke mate afhankelijk van de mededinging van
anderen, van werkstakingen en wisseling der mode, — maar toch kan zij
goedkooper werken dan de meeste naburige landen. De werkkrachten toch
zijn, vooral in de landbouw-districten, goedkoop, en hetstroomendewater
levert in overvloed eene zeer goedkoope beweegkracht. Ten gevolge van
de onvastheid der Zwitsersche nijverheid zijn in de laatste jaren de markten
van Frankrijk en de Vereenigde Staten van Noord-Amerika voor de Zwit-
sersche horloges gesloten. Toch nemen de Zwitsersche Jura en Genève nog
altijd de eerste plaats in onder de streken die horloges leveren. Het vol-
gende lijstje moge dit bewijzen. In 1875 leverde:
Zwitserland .... i 600 000 horloges ter waarde van 88 mill. fr.
Frankrijk..... 400000 „ „ „ „ 25 „ „
Engeland..... 200000 „ „ „ „ 16 „ „
Vereenigde Staten 200000 „ „ „ „ 15 „ „
De katoen-industrie munt vooral uit door fijne garens en weefsels; ze zetelt