Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
44
vochten op de vlakten aan den voet der Alpen, dus op de hoogvlakten
van Zuid-Duitschland of in de Lombardijsche laagvlakte. Heeft de handel
zijne wegen over en door de Alpen aangelegd, ook de oorlog heeft zijne
wegen gebaand, die tevens het vriendschappelijke verkeer der volken ten
goede komen. Zeer vele passen zijn reeds begaanbaar gemaakt, en zelfs
vindt het snelste verkeermiddel onzer eeuw zijn' weg dwars door de Alpen-
wereld , zoowel over passen als door tunnels. Wordt de toegang tot menigen
pas door eene vesting verdedigd, doorgaans ligt daar waar het dal op de
vlakte uitmondt, eene kleinere, en op grooteren afstand in de vlakte eene
voorname handelsplaats. Zoo hebben de Alpenpassen ook op het ontstaan
en den bloei van steden gewerkt.
Den bewoner der vruchtbare vlakten schudt de natuur hare gaven in
den schoot. Nergens beperken verheffingen van den bodem zijn' horizont;
is het wonder dat hij er geen groot bezwaar in ziet, de grenzen van zijn
vaderland te overschrijden ? De dichte bevolking maakt verkeer met de buiten-
wereld noodzakelijk; de gemakkelijkheid, waarmede wegen kunnen worden
aangelegd, legt dat verkeer geene groote moeilijkheden in den weg. Ge-
heel anders is het in de Alpen. In voortdurenden strijd met de natuur
moet de bergbewoner zijn onderhoud zoeken. Met moeite brengt hij vrucht-
bare aarde op de hellingen der bergen, waar regen en sneeuw steeds weer
trachten ze naar de dalen te voeren. Omgeven door gevaren, die zijn
leven en zijne bezittingen ieder oogenblik dreigen te vernielen, steunt hij
op de Voorzienigheid en tevens op zijne eigen kracht. Nu eens verschrikt
hem de donder eener lawine, dan een schuimende stortvloed die zijne
velden verwoest, een anderen keer is het eene bergstorting, die zijn vee
doodt, zijn woud vernielt, zijn huis verplettert en hem tot bedelaar maakt.
Vandaar de diepe ernst, die bijna alle Alpenbewoners kenmerkt, vandaar
hunne bezadigdheid en hunne onverschrokkenheid. Maar zijne bergen be-
grenzen zijn' gezichteinder; zijn dal is zijne woonplaats, zijn vaderland,
zijne wereld. Vandaar ook menigmaal eene soort van onbeholpenheid in
't verkeer met vreemden en eene zekere bekrompenheid. Drijft de zucht
naar avonturen of de begeerte om door handel in den vreemde spoedig
rijk te worden, den bewoner der vlakte dikwijls over zeeën en oceanen,
de kinderen der bergen verlaten meestal niet anders dan door den nood
gedrongen hunne dalen, en vaak blijft hun een vurig verlangen bij, om
zoo spoedig mogelijk hun vaderland weder te zien.
Ook middellijk, door het klimaat, oefenen de Alpen een sterken invloed
uit. Ze scheiden Middel- en Zuid-Europa. De noordenwinden worden er
door belemmerd op hun' weg naar Italië, terwijl de zuidenwinden gedeel-
telijk worden tegengehouden vóór zij de noordelijk gelegen hoogvlakten
bereiken. Vandaar, en niet zoozeer door het verschil in geographische
breedte, het groote onderscheid in temperatuur tusschen b.v. het Inn- en
het Etschdal. Vandaar dat iemand die over den Brennerpas spoort, opéén'
dag sneeuw op de daken in Innsbruck en bloeiende perzikboomen in het
Etschdal kan zien.