Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
418
levendige verbeeldingskracht den Paramo de la Suma Paz, den schoonen
zetel van den eeuwigen vrede, noemden.
Deze steppe beslaat eene oppervlakte van i6 ooo vierkante mijlen. Ten
onrechte heeft men dikwijls gezegd, dat ze zich in dezelfde breedte onaf-
gebroken tot aan straat Maghellaens zou uitstrekken. Maar men dacht
daarbij niet aan de woudrijke vlakten van den Amazonenstroom, die naar
het noorden en het zuiden door de grassteppen van den Apure en den
La-Platastroom worden begrensd. De Andesketen van Cochabamba en het
Braziliaansche bergland zenden elkander eenige bergruggen te gemoet. Eene
smalle vlakte vereenigt de Selva's van den Amazonenstroom met de Pam-
pa's van de La-Plata. De laatste overtreffen de Llano's van Venezuela
driemaal in grootte. Ja zoo groot zijn ze, dat zij aan den noordkant door
palmbosschen worden begrensd en in het zuiden bijna door eeuwige sneeuw
zijn bedekt. De casuarisachtige truthio rhea behoort in de Pampa's te huis,
evenals koloniën halfvervvilderde honden, die gezellig in onderaardsche holen
wonen en dikwijls bloedgierig de menschen aanvallen, voor welker verde-
diging hunne voorouders streden.
Evenals het grootste deel van de woestijn Sahara liggen de Llano's in
de heete zone. Maar deze vertoonen in de beide helften des jaars een zeer
verschillend karakter: nu eens zijn ze dor als de Lybische zandzee, dan
weer met gras bedekt als vele steppen van Middel-Azie.
Het is een dankbaar doch moeilijk werk, de natuurlijke gesteldheid van
ver van elkaar verwijderde streken der aarde onderling te vergelijken en
de resultaten van deze vergelijking in korte trekken samen te vatten.
Velerlei ten deele nog weinig bekende oorzaken verminderen de droogte
en de warmte der Nieuwe Wereld.
De geringe breedte en de diepe insnijdingen die de zee maakt in de
noordelijke helft van het tropische Amerika, waar de opstijgende lucht-
stroom ten gevolge van de groote watermassa minder warm en dus minder
sterk is; eene groote uitbreiding naar de poolstreken; een vrij liggende
oceaan, waarover de koelere zeewinden strijken; de geringere hoogte van
de oostelijke streken; koude zeestroomen uit de zuidpoolgewesten, die eerst
naar het noordoosten stroomende, onder 35° ZB. de kust van Chili berei-
ken en langs de kusten van Peru tot kaap Parina doordringen, om zich
dan plotseling westwaarts te wenden; de vele bronrijke bergketenen, welker
met sneeuw bedekte toppen tot hoog in de wolken boren en langs hare
hellingen neerdalende luchtstroomen doen ontstaan; de menigte geweldig
groote rivieren, die na vele bochten steeds de meest verwijderde kust op-
zoeken; zandlooze en daarom minder heete steppen; ondoordringbare
wouden, die den bodem tegen de zonnestralen beschermen, door hunne
bladeren wamite uitstralen en in het binnenland groote hoeveelheden water
doen verdampen: — al deze omstandigheden schenken de Zuidamerikaan-
sche vlakten een klimaat, dat een sterk contrast vormt met dat van Afrika.
Door deze omstandigheden alleen wordt de ontzettend weelderige planten-
groei mogelijk, die de Nieuwe Wereld zoozeer karakteriseert.