Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
402
van gebeurtenissen te voorschijn. Binnen hare muren ontstaat door de
wrijving van gedachten, wat wij geschiedenis noemen. Het platteland heeft
soms gedurende eeuwen geene geschiedenis: het eene geslacht ploegt en
zaait en maait als het andere. Zie slechts naar Rome, de stad der eeuwen,
die zulk eene rijke geschiedenis heeft, — en buiten hare muren, in de
Campagna, daar leeft nog de herder, aan wien al die gebeurtenissen zijn
voorbijgegaan zonder hem meer dan slechts luttel te veranderen.
In den nieuweren tijd is de scheiding tusschen stad en land minder
groot geworden. Het gemakkelijker verkeer heeft in sommige landen zeer
veel steden, ja geheele steedsche landstreken doen ontstaan, die hun koren
en vleesch uit landbouwende gewesten ontvangen, welke natuurlijk arm
aan steden zijn. Het toenemende en gemakkelijker verkeer maakt het ook
niet meer zoo absoluut noodzakelijk, dat menschen die door handel en
geestelijk verkeer met elkander in betrekking willen komen, bij elkaar
wonen. De dorpen en de gewoonten der dorpsbewoners worden voortdu-
rend steedscher. De landbouw nadert, doordien hij zich van machines be-
dient, steeds meer de industrie. Zoo wordt het verschil tusschen kleine
steden en dorpen steeds geringer. Bovendien heeft de opheffing der stede-
lijke rechten, althans in de meer beschaafde deelen van Europa, niet wei-
nig er toe bijgedragen om het verschil tusschen stad en dorp te verminderen.
Maar aan den anderen kant wassen de groote steden tegenwoordig veel
sneller en in grooter getal dan ooit. Bevorderde het zwakkere en langza-
mer verkeer van vroegeren tijd het ontstaan van kleine en middelmatige
steden, het zooveel sterkere en snellere verkeer van den tegenwoordigen
tijd komt vooral ten bate van de grootere steden. Al meer streeft de
handel en het verkeer in 't algemeen er naar zich te bewegen langs enkele
hoofdaderen en samen te vloeien in een klein getal belangrijke centra.
Daarom zag geene eeuw ooit zoovele groote steden ontstaan en aanwassen
als de onze. Met het wereldverkeer moeten de wereldsteden wassen, en
dat is niet alleen het geval in Europa, maar nog in veel grootere mate
in die deelen der aarde, waar het verkeer sluimerende krachten en rus-
tende schatten vond, die het slechts behoefde te wekken om ze nu te doen
werken in de rij der anderen en zelf al dadelijk door hen tot nieuwen
spoed en sneller leven te worden aangespoord. In begin dezer eeuw bezat
de Amerikaansche republiek geene enkele stad van loo ooo inwoners, en
volgens de telling van 1870 waren er reeds veertien die dit cijfer over-
schreden en waarbij één van ongeveer i millioen inwoners. Zoo zijn aan
de kusten van den Grooten oceaan in hetzelfde tijdsverloop wereldsteden
ontstaan uit kleine plaatsjes of zelfs uit het niet: Singapore, Hongkong,
Sjanghai, San Francisco, Melbourne, Sydney, om van de Zuidamerikaan-
sche niet te spreken. Vergelijken we met deze grootsche gebeurtenissen
eene menigte verschijnselen die wij rondom ons zien, ofschoon van klei-
nere afmetingen, dan kunnen we het niet ontkennen, dat de ontwikkeling
van wereldsteden en eene nivelleering van 't verschil tusschen stad en doi>p
twee zaken zijn, waarnaar onze tijd streeft.