Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
381
zouden den handel in het binnenland natuurlijk gaarne onder Europeesche
leiding zien, daar zij nu van de willekeur van eenige der meest verdor-
vene stammen op de westkust afhangen, die van den tijd af dat de Kongo
monding ontdekt werd, in gemeenschap met Europeanen, die zoo mogelijk
nog slechter waren dan zij, slavenhandel en roof als hoofdbezigheden be-
schouwen.
Wel mogen wij vragen: waarom laten wij een zoo goeden weg, die naai
zoo rijke gebieden voert, ongebruikt? ')
Den sleutel voor den O verlandweg van Loanda en Benguela uit hebben
de Portugeezen in bezit; zij hebben liever niet met de inmenging van
vreemd kapitaal en vreemde ondernemingsgeest te doen en zijn zedelijk
mede schuldig aan den slavenhandel en den menschenroof. Konden zij
besluiten om hunne havens te openen, begunstigden zij de medewerking
van vreemd kapitaal en van energieke kooplieden, dan konden hunne
provinciën Angola en Mozambique met de rijkste en bloeiendste koloniën
der Britsche kroon wedijveren. Maar een kortzichtig beschermend stelsel,
gehandhaafd door in niet voldoende mate bezoldigde ambtenaren, belet
de vrije ontwikkeling van den handel en maakt deze streken tot kweek-
plaatsen voor bederf.
Voor korten tijd heeft de Portugeesche regeering evenwel aan eene ver-
eeniging de bevoegdheid verleend stoombooten op de Zambesi in de vaart
te brengen. en als dit plan met de noodige kracht en omzichtigheid wordt
uitgevoerd, dan zal het zeker altijd iets goeds uitwerken.
Men heeft gezegd, dat de blanke geen recht heeft, zich te mengen in
de zaken der inboorlingen. Maar er is bezwaarlijk een land in Centraal-
Afrika aan te wijzen, waar het volk niet een geregeld bestuur zou willen.
Want de inlandsche vorsten heerschen over hunne onderdanen met wille-
keur en wreedheid; dood of verminking zijn de straffen, die dronken
despoten in hunne luimen uitspreken en die op hun' wenk worden uit-
gevoerd.
Niet door praten en schrijven kunnen de toestanden in Afrika beter
worden — er moet worden gehandeld. Dat ieder, die daartoe iets kan
bijdragen, het zijne doe.
Maar men geve zich niet aan al te levendige verwachtingen over. Nog
menige naam zal de lange lijst der moedige pionniers moeten aanvullen,
') De jongste ontdekkingen van Stanley hebben geleerd, dat de Kongo onder den
aequator zes watervallen vormt, vervolgens over eene zeer groote uitgestrektheid als
eene breede goed bevaarbare rivier door vruchtbare en dichtbevolkte streken stroomt en
daarna door bergen wordt ingesloten, waar hij tusschen de Ntamo- en de Yellala-water-
vallen niet minder dan 02 groote stroomversnellingen en watervallen vormt. Het geheele
gedeelte van den Kongo tusschen den westrand der gebergten, die de streek der groote
meren omgeven en don oostrand der Atlantische randgebergten is over eene uitgestrekt-
heid van 200 uur gaans zeer goed bevaarbaar. Zonder twijfel zal de Kongo inweerwil
van zijne watervallen een groote verkeerweg naar de binnenlanden van Zuid-Afrika
worden.