Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
379
van het Tanganyika meer en op enkele andere plaatsen; zij hadden echter
een harden, scherpen smaak. De gewone zwarte peper zag ik dikwijls
bij Nyangwé. Spaansche peper, groote en kleine, komt overal voor;
en in Manyoeéma en Oeroea wast eene soort van peper, die zoo scherp
is, dat Arabieren, die handenvol gewone peper aten, het met deze soort
niet durfden opnemen. De korrels zijn rood, klein en rond. Timmer-
hout van verschillende soort is in toereikende hoeveelheid voorhanden,
niet alleen voor het gebruik der inlanders, maar waarschijnlijk ook voor
den uitvoer. Rijst wordt door de Arabieren, overal waar zij zich hebben
gevestigd, met voordeel gekweekt en zou in Oeroea zelfs honderdvoudig
vrucht dragen. In Oesipa wast zij in 't wild. Tarwe wordt door de Ara-
bieren in Oenyanyembe en Oedzjidzji met veel voordeel verbouwd; ook
hebben zij deze korensoort met goed gevolg in Nyangwé ingevoerd. Op
de hooglanden rondom Oenyanyembe en op die'van Bihé en Bailoenda
zou zij ongetwijfeld ook met voordeel kunnen worden verbouwd. Kaffer-
of neger koren gedijt overal zeer goed, zoowel in droge als in vochtige
landen. Mais wordt eveneens overal aangekweekt, in de streken die een
langen regentijd hebben, geeft hetzelfde land binnen acht maanden drie
oogsten, iedere van 150 a 200 voudige vrucht. Caoutchouc wordt bijna
overal van verschillende planten gewonnen. Kopalhars, dat, hoewel
tegenwoordig een half-fossiel, tot het plantenrijk kan worden gebracht,
wordt het meest aan de Loefidzji-rivier verzameld, doch wordt ook in
geringere hoeveelheid elders gevonden. De kopalboom wast nog in de
nabijheid der kusten, maar komt ook in het binnenste van 't land voor;
ja Arabieren verzekerden mij, dat zij het half-fossiele hars bij 't graven in
den grond hadden gevonden. Hennep met zeer lange vezels wast op het
eiland Oebwari in het Tanganyika meer. De bastvezels van vele boomen
dienen den inboorlingen om er een zoo goed touw van te maken, dat de
hennep bij hen zeer wel kan gemist worden.
Van de voortbrengselen uit het dierenrijk zal ik hier noemen:
Ivoor van olifanten en nijlpaarden. Huiden van deze en andere wilde
dieren, vooral echter van runderen, kunnen in zeer groote hoeveelheden
van vele stammen worden verkregen. Was is een belangrijk uitvoerartikel
uit sommige streken, en daar bijen in geheel Zuid-Afi-ika veel voorkomen
en op vele plaatsen ter wille van den honig worden gehouden, zou de
handel in was zeer spoedig zich kunnen ontwikkelen, terwjl het meeste
nu wordt weggeworpen.
Onder de delfstoffen noemen we:
Ijzer in de eerste plaats. Het wordt in het noordwesten \«an Oenyanyembe
verwerkt en van daar uit naar alle richtingen verzonden. Daar vervaardigde
houweelen worden zelfs door karavanen uit het binnenland naar de kust
gebracht. Ijzerertsen worden op vele plaatsen gevonden; Livingstone vond
er ook ten westen van het Nyassa meer. Kool is voor korten tijd aan de
Zambesi gevonden en op nog een paar plaatsen. Koper wordt in groote
hoeveelheden in Katanga gevonden en verder westelijk. Goud vindt men