Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
350
slechts zeer weinig van dat rumoer en die prikkelbaarheid, die men ge-
neigd zou zijn te verwachten. Bij gunstig weder verkeeren de meesten in
het zoet genot der rust: sommigen slapen in de schaduw der zeilen,
anderen zitten in groepen van drie of vier personen te praten of betel te
kauwen; de een maakt een nieuw handvatsel voor zijn hakmes, een ander
zit dapper te naaien aan een nieuwe broek of een nieuw hemd, en allen
zijn even rustig en ordentelijk, als het volk van het best gedisciplineerde
Europeesche koopvaardijschip. Twee of drie houden bij beurten de wacht
in het voorschip en geven acht op de brassen en kardeelen der groote
zeilen; de beide stuurlieden zijn beneden in hun stuurhok; de kapitein ot
djoeragan bepaalt den koers, deels naar het kompas en deels naar de rich-
ting van den wind, en eene wacht van twee of drie man op de kampanje
let op den stand der zeilen en roept den tijd af volgens het wateruurwerk.
Dit is een bijzonder vernuftige inrichting, waardoor de tijd, zoowel bij
ruw als bij stil weder, op zeer voldoende wijze wordt aangeduid. Het
bestaat eenvoudig uit een emmer, half met water gevuld, waarop een wèl
geschraapte halve kokosschaal drijft. In den bodem van deze schaal is een
zeer klein gat, waardoor, als ze in den emmer ligt te drijven, eene fijne
waterstraal opspuit. Hierdoor wordt de schaal langzamerhand gevuld, en
de grootte van het gaatje is zoodanig in overeenstemming gebracht met de
vatbaarheid van de schaal, dat zij, juist als het uur om is, plots naar
beneden gaat. De wacht roept dan het aantal uren uit dat sedert zons-
opgang verloopen is, ledigt de schaal en zet ze op nieuw te drijven. Dit
is een bijzonder gepaste manier om den tijd te meten. Ik vergeleek ze met
met mijn horloge en bevond dat het ééne uur nauwelijks eene minuut
verschil met het andere opleverde; ook had de beweging van het schip er
geen invloed op, daar het water in den emmer natuurlijk waterpas bleef
Zij heeft voor onbeschaafde lieden het voordeel van gemakkelijk begrepen
te worden, van een nog al grooten toestel te vorderen en daardoor in het
oog te loopen, en van de aandacht te wekken door bij de onderdompe-
ling der schaal een kleine opborreling en beweging in het water te doen
ontstaan. Ook wordt de toestel, ingeval hij is verloren gegaan, zoodra
men een haven bereikt heeft, gemakkelijk vervangen.
Het blijkt mij dat onze kapitein en eigenaar van het schip een bedaard,
vredelievend man is, die op goeden voet staat met allen die om hem zijn.
Hij gebruikt zoolang hij op zee is noch wijn, noch sterken drank, maar
geniet des morgens en namiddags enkel een kop koffie met koek, in ge-
zelschap van zijn supercarga en verdere helpers. Hij is niet geheel van
opvoeding verstoken, maar kan zoowel Nederlandsch als Maleisch vrij
goed lezen en schrijven, gebruikt een kompas en heeft een zeekaart. Hij
heeft jaren lang op de Aroe-eilanden handel gedreven, en is in dat ge-
deelte der wereld wèl bekend, zoowel bij Europeanen als bij inboorlingen.
Dec. 24. Mooi wéér en weinig wind. Geen land in 't gezicht voor 't
eerst sedert wij Makasser verlieten. Des namiddags windstilte met sterke
regenvlagen, waarvan zich de manschap])en bedienen om hunne kleederen