Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
316
liet tot een koncleli opgebonden. De kinderen dragen alle kleine haar-
vlechtjes. Er bestaat hier namelijk de vreemde gewoonte, om zoowel jon-
gens als meisjes het hoofd te scheren, op enkele plekken na, waar men
het haar tot staartjes vlecht. Kinderen van vrije Maleiers hebben gewoon-
lijk vijf van die staartjes; die van slaven dragen er niet meer dan vier.
Van de markbezoekers, die in bonte mengeling van kleederdracht, ter
nauwemood een plekje op de pasar overlaten (trouwens zonder gedrang),
gaan we tot eene opsomming der meest gewone markt-artikelen over. Op
de pasar koopt de Maleier bijna al zijne benoodigdheden; zij leert ons
dus niet alleen de behoeften van den inlander kennen, maar tevens, bij
analogie, den trap van beschaving, dien hij bereikt heeft.
De meeste waren zijn soort bij soort gerangschikt. De doordringende
lucht van de gedroogde vischjes doet ons het eerst bij deze belangrijke
handelswaar stilstaan. Zij liggen in grooten voorraad opgehoopt, op versche
en glanzige pisangbladeren, onder afdakjes in rijen geplaatst, of op som-
mige pasars in steenen loodsen, 't Zijn zeevischjes van allerlei soorten,
die, te Padang of te Priaman op het strand gedroogd, door inlanders naar
de Bovenlanden vervoerd worden, en benevens de rijst het hoofdvoedsel
zijn der bevolking. In 't binnenland wordt zelden vee geslacht; op de
meeste plaatsen, waar de bevolking zich uitsluitend tot Maleiers bepaalt,
alleen vóór de vasten; zelfs geiten en kippen worden maar zelden als
voedsel gebruikt. De gedroogde vischjes, zoo rijk aan proteïne, zijn dan
een uitmuntend, onontbeerlijk surrogaat. Door hunne goedkoopte (voor
weinige duiten i) koopt men een handvol) zijn ze overigens voor ieder
verkrijgbaar. Even belangrijk als dit voedingsmiddel is de rijst, die als
bras in kleine, van bladeren gevlochten zakken ter markt gebracht, en
onder eindeloos loven en bieden door vrouwen verkocht, en in eene kleine
bamboezen maat, de tjoepak, uitgemeten wordt. De rijst van de Boven-
landen is in den handel weinig gezocht, daar zij aan spoedig bederf onder-
hevig, en dus weinig voor den uitvoer geschikt is. Een der redenen, zoo
niet de hoofdreden, van dit spoedig bederf is wellicht, dat de padi, na
gesneden te zijn, te langen tijd, soms tot twintig dagen, op het veld blijft
liggen, alvorens uitgetreden, gewand en naar de rijstschuur gebracht te
worden. De hevige gisting, die daardoor, vooral bij vochtig weder, in de
rijstkorrel ontstaan moet, ontwikkelt wellicht producten, die den worm
ten gevolge hebben. Bepaalt zich om deze reden de rijsthandel hier tot de
inlandsche markt, toch gebeurt het niet zelden, dat deze van het voor-
naamste en onmisbare levensmiddel niet toereikend voorzien is. Mislukking
van den rijstoogst heeft hier meermalen plaats. De oorzaak daarvan ligt
hierin, dat, zoo de rijstcultuur hier ook vooruitgegaan is, er nog altoos
geene voldoende zorg aan de teelt wordt besteed. In vergelijking van den
Oosthoek van Java althans, is die cultuur hier nog altoos ten achteren. In
't algemeen worden de sawahs hier slecht geploegd, slecht bewerkt, en
') In het binnenland rekent men nog altijd bij duiten.