Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
314
den (en ook thans nog komt dit dikwijls voor), ontstonden uit het harts-
tochtelijke spel hevige en bloedige twisten, welke, door vrouwen en kinderen
aangehitst, niet zelden tot al de aanwezigen, soms honderden menschen,
oversloegen. Gebeurde dit buiten het dorp, dan had men er vreê meê.
Vandaar dat de pasar, de aangewezen plaats voor het houden van hanen-
gevechten , niet binnen het dorp, op de vredeplaats b. v., maar daarbuiten
aangelegd werd. Buitendien zijn de kleine woningen rondom de markt de
plaats van bijeenkomst voor slecht volk en vagebonden; op marktdag heb-
ben de meeste ongeregeldheden en misdrijven plaats. Er was, en ook thans
nog is er, reden te over, om zoo mogelijk in het dorp zelf, binnen den
kring der aarden omwalling, geen markt te houden.
Gelijk de vredeplaats is de pasar, zoowel in den omtrek als in 't mid-
den , met zwaar geboomte beplant. Aan de ééne zijde is zij gewoonlijk
geheel open, maar om het overig gedeelte zijn meer of min regelmatig
eenige huisjes nedergezet. Zij onderscheiden zich van de gewone dorpswo-
ningen door hunne mindere lengte, 't Zijn zoogenaamde lapou's, herbergjes,
overigens licht te herkennen aan de bamboezen stellage, die er vóór
staat, en waarop de koeli, of wie in de lapou zijn intrek wil nemen, zijn
vracht (zijn baban) nederlegt. Een gedeelte der marktgangers bestaat name-
lijk uit eene klasse van handelaars, die alleen, of door een'koeli gevolgd,
soms weken lang van de ééne markt naar de andere trekken, totdat zij
hunne waar verkocht en hun' zwerftocht volbracht hebben. Des avonds
vóór pasardag komen deze lieden gewoonlijk op de pasar aan, en vinden
voor eenige duiten in deze herbergjes nachtverblijf. Het meerendeel der
lapou's is het eigendom der dorpshoofden, die er hun intrek nemen wan-
neer zij naar de pasar gaan, en de winstjes op het slijten van koffie of
andere dranken aan hun' zetbaas overlaten. Bezoekt men des nachts zulk
een lapou, dan vindt men den ganschen vloer met slapende lieden bedekt,
die half-naakt en dicht opeengedrongen bijeen liggen, of, ten halve ont-
waakt , dommelende luisteren naar het oude verhaal, dat een hunner, met
een bril op den neus, uit een vuil, versleten en verfrommeld handschrift,
op de eigenaardige dreunende wijs der inlanders, bij het walmende hars-
pijpje voorleest.
Des morgens vroeg treft men weinig menschen op de pasar aan. Som-
mige komen van veraf gelegen dorpen, zoodat zij er niet vroeg kunnen
zijn; maar ook de anderen komen gewoonlijk niet vóór acht, negen iire
ter markt. In ' 't algemeen is de inlander niet zoo vroeg bij de hand, als
men geneigd is aan te nemen. Voor een deel moet dit worden geweten
aan de bijeenkomsten, die soms tot laat in den nacht in de soerou's of
elders worden gehouden. Eerst tegen tien ure is het op de pasar druk.
Van alle kanten stroomen dan de menschen toe; de vrouwen met een
vracht op het hoofd, waaro/er de bonte sarong in ruime plooien afhangt;
de mannen, eveneens den zwaren last op het hoofd torschend, terwijl een
krukje (koelipat), dat op den schouder geplaatst is, de baban aan de ééne
zijde stut; eene menigte kinderen van beiderlei sekse; waarvan sommigen