Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
256
len ook deze doen, en wat met gene is geschied, dat zal ook dezen
geschieden; Allah weet wat hij doet; Allah is groot!" En de jongen onder
het volk lachten om het bloedige schouwspel op de poort en bewonderden
de eerekleederen en de schoongestikte mantels der nieuwbenoemden, de schit-
terende wapenen hunner dienaren en de fonkelende tuigen hunner paarden.
Naast de poort op het hoogst gelegen punt van 't serail waar het minis-
terie van financien zijne zorgvolle dagen slijt, ontmoeten we een gebouw
met een reusachtigen koepel gedekt; het is de Aja Sofia. Van buiten ziet
dit geelkleurige gebouw er volstrekt niet schoon uit; van binnen echter
onderscheidt het zich door zijn prachtig koepelgewelf, dat volgens de tref-
fende uitdrukking van Moltke eene nabootsing van het uitspansel is.
Tegenover de bovengenoemde poort der verschrikking verheft zich uit
de menigte daken een lang, kazerneachtig steenen gebouw, eveneens geel
gekleurd. Geen vreemdeling zou het voor de „Hooge Porte" houden, voor
den zetel van den Divan en de regeering. Even zoo eenvoudig en arm
aan sieraden als het van buiten is, is 't binnen. Gangen met stroomatten
belegd, loopen door alle vleugels; ze kunnen met ijzeren deuren gesloten
worden; de talrijke toegangen tot de bureau's evenwel zijn door de in
Turkije gebruikelijke tapijten afgesloten.
Niet ver van Aja Sofia zien we nog eene statige moskee met bij uitzon-
dering zes niinarets; 't is die van sultan Achmet op den Atmeldan, het
renperk der Byzantijnen. Op deze plaats gaven, lang geleden, de Padis-
jah's groote feesten; maar ook de Janitsjaren hielden daar hunne samen-
komsten , verschansten er zich en doodden iedereen, die aan de hervor-
mingsplannen van Mahmoed II gehoor wilde geven. De Atmeïdan werd
echter het graf der Janitsjaren: Mahmoed, ondersteund door den mufti en
de ulema's, ontplooide de heilige vaan van den profeet, waar zich duizen-
den bij duizenden om schaarden, die de oproerlingen te vuur en te zwaard
doodden.
Tusschen de „Hooge Porte" en het prachtige ministerie van oorlog
loopt eene lange rij van koepels, met verscheiden zijrijen; het is de groote
bazaar van Stamboel. De afdeelingen dezer bazaar zijn naar de soort van
voorwerpen gerangschikt. Hier is de drukste plek van de stad; wie het
volksleven wil bestudeeren, vindt hier zijne gading, waar duizenden koop-
lustigen , straatslijpers, pronkertjes en dametjes samenkomen. Natuurlijk is
er geen gebrek aan gaarkeukens, koffietentjes, barbierskabinetjes, baden
en fonteinen, ambulante pastei-, suikergoed- en serbét-verkoopers.
Nog zeer veel zou er op te merken zijn: de tentjes van publieke schrij-
vers, de winkels van bloemen- en vruchtenverkoopers en zoo veel meer
dat den Westerling vreemd toeschijnt; maar we moeten verder; want Kon-
stantinopel is groot, minstens driemaal zoo groot als eene Westersche stad
van hetzelfde aantal inwoners. Stamboel telde in 1873 waarschijnlijk 210 ooo
inwoners, Pera 130000 en de andere gedeelten in Europa en Azie 260 000,
gezamenlijk dus 600 000, waarvan bijna 500 000 in Europa.
Snel ijlen we verder met onze gedachten, over de groote massa