Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
237
grachten doorsneden, en in beide zijn de menigte eilandjes waaruit zij
bestaan, door honderden bruggen verbonden.
Doch er is meer en treffender overeenkomst.
Aan het binnenste gedeelte eener golf en aan den basis van een schier-
eiland liggende, danken beide aan den zeehandel een ongekenden voor-
spoed. Beide werden ze door patriciërs uit den burgerstand bestuurd, beide
waren ze trotsch op hare onafhankelijkheid en wars van dwang, beide
huldigen ze het republikeinsche regeeringssysteem in een' tijd toen het
overal elders verbannen was. Beide hebben zij verdraagzaamheid oj) gods-
dienstgebied uitgeoefend in eene eeuw, toen oorlog en geloofsvervolging
elders de velden met rumen bedekte en de galgen met lijken belaadde.
Beide hadden het aan haar verlichten geest te danken, dat zij konden
handeldrijven met andere volken, dat zij groote rijkdommen konden ver-
werven , doordien ze de vooraadschuren werden van wat het Oosten kost-
baars leverde, toen de andere natiën het nog niet verder hadden gebracht
dan tot onophoudelijke oorlogen. Ze bouwden beide hare hoop op hare
Itrachten ter zee, en heur vertrouwen werd niet beschaamd, want zij heb-
ben daardoor een eeuwigen roem behaald: de dapperheid, de stoutmoe-
digheid en de kennis harer admiralen, de moed harer matrozen, de
uitstekendheid harer vloten en het groote aantal harer schepen verzekerden
haar een langen tijd de heerschappij der zeeën. Beide door dezelfde beweeg-
redenen genoopt, wantrouwden zij de gehoorzaamheid der troepen en
zagen zij in den roem der legerbevelhebbers eene voortdurende bedreiging
van hare vrijheid; daarom lieten ze aan huurtroepen de verdediging van
haar grondgebied over. Maar niettegenstaande dat konden zij al hare \ijan-
den onder de oogen zien; nooit wanhoopten ze aan de toekomst, en met
weergalooze volharding en vastberadenheid hebben zij de geduchtste vijan-
den doen afdeinzen en het hoofd geboden aan de krachtigste coalities.
Als we 't gebied der staatkunde verlaten, om dat der industrie, dat der
letteren en dat der kunsten en wetenschappen te betreden, vinden we ook
daar treffende overeenkomst. Venetië en Amsterdam hebben dezelfde takken
van nijverheid zien bloeien; beide hebben zij geschitterd door eene lange
rij van geleerden; en de Europeesche typographie draagt roem op bijna
evenzoovele Amsterdamsche als Venetiaansche uitgaven. En eindelijk draagt
de kunst in beide landen hetzelfde karakter. Hunne bouwkunst, zoowel
de oorspronkelijke als die van andere volken is ontleend, heeft dezelfde
misslagen begaan en bezit overeenkomstige schoonheden. De beeldhouwkunst
is voor beide bijkans een dood woord: Venetië noch Amsterdam heeft
binnen hare muren een' beeldhouwer van naam zien geboren worden. De
muziek wordt er gevierd, zonder dat eene van beide het licht heeft gege-
ven aan een geniaiil componist. De schilderkunst daarentegen heeft in beide
met bijna gelijken glans geschitterd. Na de Venetiaansche school is de
Hollandsche school het meest kolorist van de nieuwere tijden. Merkwaardig
is het: op beide .scholen passen dezelfde lofspraken en dezelfde verwijtingen.
Zonderling: nog voor dat Amsterdam eene eigen kunst, een' handel boven