Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
234
Oosten en met die, naar men meende, onbegrensde streken, die door de
barbaren werden bewoond. „De stad" hield op het middelpunt der wereld
te zijn, en de volken van Europa verplaatsten hunne zetels naar het noor-
den en het noordwesten. Reeds tegen het einde van het keizerrijk werd
Rome vervangen door Milaan en Ravenna, en deze laatste stad werd de
zetel van het Exarchaat en vervolgens van het Gothenrijk. De keizerszetel
was voor immer verjDlaatst. Wel volgden op de keizers de pausen, ook
opperpriesters, maar van een anderen dienst; de souvereiniteit van Rome
was een dogma geworden, een staatkundig en een godsdienstig dogma.
Maar, zetelden de pausen met hunne geestelijke heerschappij in Rome,
gedurende de middeleeuwen en tot aan 't begin dezer eeuw zetelden de
ware heerschers van het „Heilige Roomsche rijk" aan de andere zijde der
Alpen. De wijding hunner macht zochten zij te Rome, doch de macht
zelve vonden zij elders. Te vergeefs zochten de volken, zoo lang gewend
te gehoorzamen, de heerschappij van Rome staande te houden; de poging
mislukte natuurlijk. De as der beschaafde wereld niet alleen, maar ook
die van Italië zelve was verplaatst: van uit Pavia, Florence, Genua, Mi-
laan, Venetië, Bologna, van uit Turijn zelfs — hoe excentriek ook in
in den letterlijken zin des woords, — moest de kracht en het initiatief
uitgaan. Wel heeft Rome nu eene zekere belangrijkheid herkregen, zelfs is
zij de hoofdstad geworden; maar zij is dit alleen, omdat het vereenigd
Italië uit eene soort van archeologische bijgeloovigheid den naam van Rome
als symbool van zijne toekomstige macht heeft willen kiezen. Maar wat
men ook móge doen, Rome is nu nog slechts een kunstmatig middelpunt
van Italië, 't is geen zwaartepunt meer; sinds vijftienhonderd jaar heeft de
geschiedenis alle geographische gegevens van het schiereiland in een geheel
ander licht geplaatst.
Nu Italië, met uitzondering van enkele cisalpijnsche districten, waar de
vreemdeling nog heerscht, in den loop dezer eeuw weder één geheel is
geworden, verwondert menigeen er zich over, dat dit land zóó lang in
verschillende staten is verdeeld gebleven. En toch is dit verschijnsel niet
zoo verwonderlijk; want het schiereiland bestaat uit eene menigte bekkens
en vlakten, die door bergketenen van elkander worden gescheiden; boven-
dien is de kust op verscheiden plaatsen zeer steil en havenloos; te ver-
wonderen behoeft het dus niet, dat er zoo vele landen en landjes bestonden,
welker bevolking afgezonderd van elkander leefde. In sommige gedeelten,
vooral in Calabrië, was het verkeer langs de dalen zoo moeilijk, dat de
zee de meest gebruikelijke verkeersweg was. De gerekte vorm van 't schier-
eiland , dat bovendien door de Apennijnen in een oostelijk en een westelijk
deel werd gescheiden, maakte het ontstaan van verschillende^staatjes, die
elk op zich zelf bleven bestaan en menigmaal elkander vijandig waren,
reeds niet alleen mogelijk, maar bijna noodzakelijk. Vaak hadden deze
staatjes, althans vele ervan, één' heer; maar tot op den nieuweren tijd
was deze eenheid altijd tegen wil en dank opgelegd en werd ze steeds
weer vernietigd door de bevolking zelve. Wel vereenigden zich de repu-