Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
192
rende overwinningen. Tot aan het begin der 17e eeuw stond Engeland in
handel, nijverheid, scheepvaart, zeemacht en bezit van koloniën bij andere
landen, vooral bij Nederland en Spanje ten achteren. De eerste teekenen
van de toekomstige grootheid ter zee, ook enkele zwakke sporen van de
later zoo bloeiende industrie, vertoonen zich in de laatste jaren van Eliza-
betlis regeering. Toen de trotsche armada van Philips II naderde, om
P^ngeland en Nederland als eene gemakkelijke buit te nemen, rustte Eliza-
beth eene vloot van 200 schepen uit, die de Spanjaarden versloeg, en
dezelfde mannen, die in den strijd de jeugdige zeemacht aanvoerden, een
Forbisher en een Drake, waren reeds vroeger begonnen, door ontdekkings-
reizen in onbekende zeeön zoowel aan den zeehandel nieuwe banen te
wijzen als de kennis der aardoppervlakte te bevorderen. Forbisher zocht
eene noordwestelijke doorvaart naar Indie en vond den ingang van de eerst
naai hem, later naar Hudson genoemde straat; Davis vond den ingang
tot de Baffinsbaai; Drake en Cavendish zeilden rondom de aarde. In 1591
voeren de Engelschen het eerst naar Oost-lndie, en in 1600 ontstond de
Oost-Indische compagnie, die allengs aangroeide tot eene groote macht,
tot ze met den Indischen oorlog in 1858 hare staatkundige beteekenis
verloor. Ook in Noord-Amerika begon de Engelsche kolonisatie en wel
met Virginië, zoo geheeten naar de maagdelijke koningin. Lee's uitvinding
van een kunstig uitgedachten kousenweversstoel was het begin van wat
Engeland op het gebied van industrie eens zou worden.
Met Elizabeths dood was het geheele eiland onder eenen schepter, dien
van 't huis Stuart, vereenigd. De voordeden op zee behaald, zoowel in
oorlog als in vrede, hadden bij het Engelsche volk eene voorliefde doen
ontstaan voor het zeewezen, en in de 17e eeuw, zelfs gedurende de burger-
oorlogen, maakten handel en scheepvaart snelle vorderingen. Men zocht
het verkeer van Europa met de nieuwe ontdekte landen evenzeer als dat
van de verschillende Europeesche landen onderling te bevorderen en in
handen te krijgen.
Tot de ontwikkeling van Engelands heerschappij ter zee werkten ver-
schillende omstandigheden samen, die een gevolg zijn van zijne liggingen
den vorm zijner kusten. Bijna alle groote steden, met uitzondering van de
eerst later tot bloei geraakte nieuwere fabrieksteden, liggen aan inhammen
der zee, vaak aan breede riviermonden of in de nabijheid daarvan. Ver-
scheiden steden, die nu niet meer aan het water liggen, waren vroeger,
toen voor de scheepvaart vaartuigen met minder diepgang werden gebruikt
en de rivieren nog niet zoo verzand waren, zeesteden. Een zeer groot deel
van het binnenlandsch verkeer vindt daarom door kustvaart plaats, en deze
is door het toegenomen gebruik van steenkolen, vooral aan de oostkust
sterk uitgebreid. Die kustvaart is echter wegens de daaraan verbonden ge-
varen , eene voortreffelijke school, die de Engelsche marine een groot aan-
tal geoefende matrozen verscliaft. Vooral is dit het geval met het vervoer
van steenkolen van Newcastle naar Londen en de overige steden langs
Engelands oostkust.