Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
188
vulkanen is de reeds genoemde Hekla, die door zijne uitbarstingen zoo
vaak de weiden in zijne omgeving heeft verwoest. De vulkanen op IJsland
stooten zeer veel waterdamp uit; vandaar dat zij veel puimsteen en stof
uitwerpen, welk laatste zelfs met noordwestenwinden tot naar Noorwegen
wordt gevoerd. In 1875 kwam zelfs in Stokholni vulkanisch stof neervallen,
dat van IJsland afkomstig was. In de laatste jaren is het klimaat op IJsland
ruwer geworden; daarbij namen de verwoestende uitbarstingen toe en tevens
de verwoesting der weidelanden. Neemt men nu nog in aanmerking, dat
Denemarken tot weinig jaren zich niet veel om IJsland bekommerde, zoo-
dat bruikbare wegen en scholen tot de geringe uitzonderingen behoorden,
dan laat het zich denken, dat de toestand der IJslanders allesbehalve be-
nijdenswaardig werd. IJsland werd met overbevolking bedreigd! (40 men-
schen per □ G. M.!) Het gevolg is, dat vele IJslanders zich in Britsch
Noord-Amerika en wel in Manitoba zijn gaan vestigen. Ook naar Aljaska
werd eene deputatie IJslanders gezonden, die echter met minder gunstige
berichten omtrent het klimaat terug kwam.
De warme bronnen, „laugar", de geisers (geiser := blazer), de slijkvul-
kanen en de zwavelbronnen zijn alle van vulkanischen oorsprong. Op IJs-
land liggen groote hoeveelheden zwavel, die de moeite van uitvoer onge-
twijfeld wel zouden beloonen.
De vele tjorden vormen meestal goede havens, maar voor een druk ver-
keer levert IJsland geene producten genoeg. De Golfstroom, die de zuid-
kusten van het eiland bespoelt, werpt drijfhout op, dat aan den Mississippi
en den Missouri is gegroeid, een belangrijk geschenk voor een land, dat
als eenige boomen een paar soorten van dwergboomen heeft. De warme
stroom is meteen oorzaak van eene tegenstelling in klimaat tusschen de
noord- en de zuidkust. De laatste is veel njker aan regen en nevel, maar
tevens veel warmer dan de eerste, die open ligt voor den kouden pool-
stroom, zoodat de kusten dikwijls tot in Juli door het ijs zijn versperd.
De havenplaatsen zijn bijgevolg op de zuidkust; maar de noordkusten zijn
vlakker en bezitten meer breede rivierdalen, zoodat er dan ook vele wei-
den worden gevonden.
Houden we ons nu een oogenblik met IJslands bewoners bezig. Toen
in Noorwegen Harald Haarfagr (874) zich als alleenheerscher opwierp,
trokken sommige ontevredene Noormannen naar het kort te voren ontdekte
IJsland, en reeds in de loe eeuw was het gekoloniseerd. Afgescheiden van
de buitenwereld, bleven bij de IJslanders de Oudnoordsche lichaamsbouw,
de taal, de sagen (Edda), de zeden en gewoonten langer bestaan dan in
in het moederland. Inwendige verdeeldheid had het verlies van de vrijheid
ten gevolge: in 1264 kwam IJsland aan Noorwegen en later met dit land
aan Denemarken, waaraan het nog behoort. Sedert 1874 heeft het een
eigen bestuur.
De bevolking beloopt ongeveer 70000 menschen, die tot de Luthersche
kerk behooren. 't Zijn forsch gebouwde, ernstige, voorzichtige, eenvoudige
menschen, die iedereen in den tweeden persoon enkelvoud aanspreken; ze