Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
178
zijd beroemd zijn. Sundsval schijnt met Gefle te kunnen wedijveren, zoo-
wel wat levendigheid van den handel betreft als in welvaart en niaatschap-
jjelijk opzicht. Eene even schitterende toekomst gaat Hernösand tegemoet.
Bij de kuststeden zijn overal „lastage-plaster" (inladingsplaatsen) ontstaan,
waar aan scheepsbouw wordt gedaan en waarheen men het hout langs den
kortsten weg van de groote houtzagerijen in 'tbinnenland afvoert, om hel
naar alle oorden der wereld te verzenden. Vele van deze lastage-plaster
zijn aan heerlijke inhammen der zee gelegen, door donkere wouden om-
geven, en bieden een zeer schilderachtig schouwspel aan. Groote handels-
vloten vullen gewoonlijk deze voortreffelijke natuurlijke havens, om daar
heur lading aan hout in te nemen. Transporten uit de wouden en de
zaagmolens komen onophoudelijk aan, en aan 't strand krioelt eene bonte
menschenmassa doorelkander als een mierenhoop. Vele honderden werklie-
den zijn druk bezig; er is een leven, eene drukte, die haast onverklaar-
baar schijnt, — maar op de wereldmarkt mag men niet te laat komen.
Er wordt b.v. ergens in 't Kaapland eene nieuwe kolonie gesticht; de hui-
zen zijn klaar, doch er ontbreekt hout voor vloeren en deuren. Norlands
zaagmolens moeten hout leveren, en het bekende handelshuis in Svartvik
van de firma James Dickson, moet in 't gebrek voorzien. De afstand van
Svartvik naar de Kaap is groot, maar reeds lang heeft het Norlandsche
hout zijn' weg daarheen gevonden, en het vindt dien zelfs naar nog verder
verwijderde oorden der wereld.
Om een voorbeeld te geven van Norlands rijkdom, noemen wij den
ijzerberg Gellivare in Lapland, die voor 't grootste deel uit ijzererts be-
staat , dat volgens de nieuwste onderzoekingen 60—70 "j^ zuiver ijzer bevat.
Bijna overal waar men de bovenste laag verwijderd heeft, vindt men de
rijkste ertaderen, van 2000' lengte en 100 tot 200' breedte. Naar de be-
rekening van den Zweedschen geoloog Erdman, die den Gellivare onder-
zocht heeft, bevat een enkele dezer aderen van slechts 100' lengte, 50'
breedte en 500' diepte een hoeveelheid ijzererts, die met de grootste krachts-
inspanning niet in 100 jaar kan worden ontgonnen. Daar de berg meer
van deze en zelfs nog grootere aderen bevat, is 't gemakkelijk in te zien,
dat men hier inderdaad een' schat heeft, die in den letterlijken zin des
woords bijna onuitputtelijk is. Zulk eene uitlokkende gelegenheid is natuur-
lijk aangegrepen, te meer daar de bergen en de geheele omgeving met
uitgestrekte dennenwouden zijn begroeid, die brandstof genoeg leveren
voor het smelten van het erts. Tot dusverre evenwel is de opbrengst vrij
onbeteekenend geweest, daar eene goede gemeenschap met de kust ontbrak.
Men was rijk zonder het te bemerken en men had bijna het lot van Tan-
talus. Maar zooals boven is gezegd, bestaat tegenwoordig een spoorweg
tusschen den Gellivare en de Lulea-elf, waardoor de afvoer der groote
massa's ijzer gemakkelijker wordt gemaakt.
Zoo zien we in Norland een land der toekomst, eene der vele streken
van onze aarde, waar rijke schatten zijn opgehoopt, die tot dusverre weinig
zijn opgemerkt, een Zweedsch Amerika.