Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
1?7
groote kapitalen voor noodig, en zelfs wanneer deze voldoende voorhanderi
waren, zou het nog lang duren, vóór ze geheel konden belegd zijn.
In een officieel stuk is voor korten tijd gezegd, dat Zweden in Norland
een Amerika binnen zijne eigen grenzen bezit. Dat is volkomen waar,
niet alleen in zooverre als Zweden zijne Indianen heeft in de Laplandsche
bevolking, maar ook in andere en meer belangrijke opzichten, 't Is eene
geheele, nog slechts ten deele ontdekte en onderzochte wereld, waar de
natuur alles op breede schaal heeft aangelegd. In elk opzicht zijn hier
groote krachten noodig, zoo groot, dat minstens een geheel menschenleven
vereischt wordt om iets te doen. Menig denkend en ondernemend man
die het beproefde alleen den reuzenarbeid te ondernemen, Norland
uit zijn eeuwenlangen slaap te wekken, heeft roem geoogst, maar zich
zeiven geruïneerd. Zoo o. a. de baron Hermelin, die in het eerst dezer
eeuw eene voorbeeldelooze werkzaamheid ontwikkelde, wegen, ijzermijnen
en fabrieken aanlegde, moerassen droog maakte en ongeveer 130 koloniën
in Norland vestigde, maar daarbij totaal geruïneerd werd. De geest des
tijds en de associatie zijn in onze dagen krachtige bondgenooten voor
ondernemingen van dien aard. 't Valt dan ook niet te ontkennen, dat een
nieuw leven zich reeds in bijna alle deelen van Norland, in de zuidelijke
(Gestrikland, Helsingland, Medelpad, Herjedalen) zoowel als in de noor-
delijke (Jemtland, Angermanland, Westerbotten, Norbotten, lapland) ver-
toont. Met het droogleggen der groote veenstreken gaat het snel vooruit,
zoo ook met de kanalisatie der Elfen; wouden worden uitgeroeid, de land-
bouw wint meer veld en nieuwe bergwerken worden aangelegd. Vooral
ijzer vindt men in de Norlandsche bergen, maar ook koper, zwavelkies
en nikkel. Het koper van Areskutan is van uitstekende hoedanigheid. De
houthandel neemt met ieder jaar toe en heeft eene vermeerdering van de
handelsvloot ten gevolge. Het beste bewijs voor de toenemende welvaart is
het feit, dat de bevolking van Norland sedert 1834 met 58 "/„ is vermeer-
derd , terwijl de toeneming voor 't geheele koninkrijk slechts 44 bedroeg.
Toch woonden in December 1873 in Norland nog slechts 116 menschen
op I □ G. M., terwijl in Svealand 840 en in Gotland 1380 op dezelfde
oppervlakte woonden.
Eene groote menigte stoombooten onderhouden langs de kusten de ge-
meenschap der kustplaatsen onderling en met de voornaamste steden van
't land en het buitenland (Stettin, Lübeck, Kopenhagen). Op de meren
en de rivieren in 't binnenland varen vele stoombooten. Norland heeft
reeds zijne spoorwegen. Eene spoorlijn verbindt den ijzerberg Gellivare met
Vuollerim aan de I^ilea-elf. Men is reeds bezig met een' spoorweg aan te
leggen van de lijn Gefle-Fahlun naar 't noorden door Helsingland Medel-
pad naar de Noorweegsche grenzen en naar Sundsval aan de kust. Boven-
dien heeft men het plan de groote meren door spoorwegen met elkander
te verbinden, waardoor tallooze verkeerswegen te land en te water zullen
worden geopend. Bijna alle steden van Norland gaan vooruit. Gefle is reeds
sedert lang eene belangrijke handelsplaats, welker scheepsreederijen wijd en
V. K. BOS, Globe. 12