Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
99
begeleider, en spoedig zien we ook weer katoenspinnerijen, die van de
kracht des waters gebruik maken. Bij de laatste huizen van Morchenstern
sluit zich dadelijk beneden in het dal Tannwald aan, waar in den laatsten
tijd de fabrikatie van geweven stoffen de overhand heeft gekregen op die
van glaswaren. Tannwald ligt heerlijk en heeft druk verkeer.
Onmiddellijk op Tannwald volgen Tiefenbach en Polaun, waar naast de
huis-industrie van glas de vervaardiging van gi'oote hoeveelheden ruw glas
begint. De grootste glashutten van deze soort zijn in Polaun, verder in
Wilhelmsthal (Klein-Iser) en Wurzelsdorf.
De weg naar de glashut te Polaun voert langs groote houtstapels. De
arbeiders in de groote glashutten hebben moeilijk werk. Gewoonlijk staan
zij 5 a 7 uur achtereen voor den witgloeienden oven, wat niet anders dan
schadelijk op de gezondheid kan werken; het glasblazen is bovendien eene
op den duur zeer ongezonde bezigheid. Vele van deze arbeiders verdienen
dan ook dagelijks zes Oostenrijksche guldens en nog meer. Maar een tame-
lijk groot deel van dat hooge loon wordt besteed aan bier, daar de hitte
van den oven voortdurend dorst veroorzaakt, en aan krachtig voedsel.
De drie bovengenoemde glashutten, die de magazijnen, waaruit de ar-
beiders in den omtrek hunne grondstoffen halen, van glas voorzien, leveren
jaarlijks gezamenlijk dertig- tot veertigduizend centenaar glas. Ofschoon bij
de vroeger gebruikelijke manier van stoken 40% meer hout werd verbrand
dan tegenwoordig, is de hoeveelheid hout, die jaarlijks verbruikt wordt,
nog altijd zeer aanzienlijk. Als men daarbij in aanmerking neemt, dat men
zich in het .ontzettend groot aantal glashutten, smelterijen enz. in deze
streken alleen van hout bedient, moet men zich erover verwonderen, dat
zells in deze streken, die door haar rijkdom aan wouden bekend zijn, de
bosschen nog niet zijn uitgeroeid. Ofschoon de prijs van het hout sedert
eenige jaren reeds tot het drievoudige gestegen is, komt er nog geen eind
aan het kappen.
In den omtrek van de Polauner glashut zijn vele kristal-glasslijperijen,
waarin de zandsteenen en houten schijven door stroomend water in bewe-
ging worden gebracht. Daar zulke glasslijperijen altijd eenig kapitaal ver-
eischen, behooren ze aan de meer welgestelden, die de afzonderlijke slijp-
plaatsen met steen verhuren.
Van Polau af stijgt onze weg met vele windingen den Pzichowitzer berg
op, waar de glashutten in aantal afnemen. "Door groote dennen- en beuken-
wouden dalen we vervolgens af naar een liefelijk dal, waar aan den oever
van de ruischende Iser te midden van donkere dennen het kleine, maar
zeer schoone Wurzelsdorf ligt, dat bekend is als badplaats. Hij die het
onaanzienlijke plaatsje verfraaid en tot badplaats ingericht heeft, is Josef
Riedel, de eigenaar der drie groote glashutten te Polau, Wilhelmsthal en
Wurzelsdorf Langs de groote Wurzelsdorfer spinnerij en de reeds vroeger
genoemde glashut leidt onze weg nog eenigen tijd door het Iser-dal, tot
we het niet minder schoone Mummel-dal inslaan en langs den oever van
het heldere forellenrijke stroompje wandelen, tot op een.s het dal breeder