Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
96
allerlei nagebootste edelgesteenten, glazen knoopen en kristalwaren naar alle
streken der aarde verzonden, en het is niet te veel gezegd, als men be-
weert, dat ieder land minstens ééne soort van artikelen bezit, die hier
gemaakt zijn.
Zonderling is het, dat deze streken door touristen zoo weinig bezocht
worden. Hoe velen sporen Reichenberg voorbij, zonder te vermoeden,
welke schoone en in alle opzichten merkwaardige streken zij links laten liggen.
Reichenberg, van waar uit wij onzen tocht beginnen, heeft zich in den
nieuwsten tijd tot eene der eerste fabriekssteden van Oostenrijk ontwikkeld,
nadat die stad m de middeleeuwen reeds eenmaal een zeer hoogen rang
had ingenomen, toen de Reichenberger lakenweverijen wereldberoemd waren.
Terwijl slechts weinige uren verder zuidelijk de bevolking hoofdzakelijk
Tsjechisch is, is in Reichenberg en omgeving de Duitsche taal heerschend.
Het levendige verkeer met de Ijewoners der Slavische plaatsen maakt echter
het Tsjechisch ook voor de Duitsche Bohemers onmisbaar, terwijl omge-
keerd de meer aanzienlijken in de Tsjechische steden hunne kinderen gaarne
Duitsch laten leeren. Om in dezen tot een gunstig resultaat te komen,
heeft men een zeer practisch middel gekozen. Duitsche familien zenden n.l.
een of meer hunner kinderen naar familiën in Slavische stadjes, zooals
Gitsjin, Semil, Pardubitz, en nemen dan een gelijk aantal kinderen van
die Slavische familien in hun huiselijken kring op, tot zoolang de begeerde
vaardigheid in 't spreken aan beide zijden verkregen is. Vragen en aanbie-
dingen omtrent den „ruil van kinderen" kan men dagelijks in de Reichen-
berger krant lezen. *
Onze reis voert ons eerst het dal van de Neisse op, die inweerwil van
liaar korten loop reeds eene aanzienlijke kracht heeft verkregen. Uit alle
zijdalen komen vroolijke beekjes aanstroomen, die hun water met dat van de
Neisse vereenigen. De nijverheid heeft partij getrokken van de kracht des
waters: dikwijls zien we groote spinnerijen en lakenfabrieken, welker witte
muren vriendelijk uit het donkere groen der dennenwouden ons tegenlachen.
Deze industrie treffen we op die groote schaal echter alleen zoo lang in
het romantische dal aan, als de Neisse kracht genoeg bezit, om in één-
maal twintig- tot dertigduizend klossen of eene lange rij weefstoelen in be-
weging te brengen. Verder stroomop laten de grootere industrieelen de aan-
wending van de kracht des waters aan de kleinere industrie over, en wij
zullen later zien, hoe de glas- en parelslijperijen ook het kleinste beekje
weten te gebruiken.
Na een' rit van i'j^ uur komen wij te Gablonz, een bloeiend, vrien-
delijk stadje met 7000 inwoners. Voor eenige tientallen jaren was Gablonz
een arm dorp, en nu is het de hoofdstapelplaats voor het kleine glaswerk,
dat in den omtrek gefabriceerd wordt.
Inweerwil van de geringe vruchtbaarheid van den bergachtigen bodem,
die zelfs het tiende deel van de bevolking niet zou kunnen voeden, komen
op de districten Gablonz en Tannwald, die nog geen vier □ mijlen groot
zijn, 50000 inwoners, waaronder meer dan 10000 die zich met glasfabri-