Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
91
Evenals het bekken der Moravische Moravva (March) naar 't noorden,
is ook dat der Servische Morawa in het zuiden voor de betrekking der
Donaulanden tot nabijzijnde en verder verwijderde buren van het grootste
belang. Om zijne belangrijkheid goed te begrijpen, moet men een' blik
werpen op den vorm van de Egelsche zee en op de brug, die de'schierei-
landen bij Konstantinopel vormen. De Egeïsche zee dringt met de golf van
Saloniki het diepst in het Grieksch-Turksche schiereiland. Hier rnoest eene
belangrijke handelsplaats ontstaan (Thessalonika, Saloniki). Aan den Bos-
porus , midden op de groote Europeesch-Aziatische brug van gemeenschap,
moest eveneens eene groote stad ontstaan (Byzantium, Konstantinopel).
Aan de Donau moest men te allen tijde behoefte gevoelen, zich met beide
in verbinding te stellen. De Donau zelve neemt echter, nadat zij beide
steden belangrijk is genaderd, in haar benedenloop eene noordelijke rich-
ting aan. Daarentegen biedt het dal der Morawa, die kort voordat de
Donau door de IJzeren poort stormt om dan haar benedenloop te begin-
nen , de vlakte betreedt, een geschikten middelaar aan. Het verkeer was
bovendien door de stroomversnellingen en den grendel, dien de onbegaan-
bare gebergten hier voor de vlakte schoven, bij de IJzeren poort zoo goed
als geheel afgesloten. Daarom verliet het verkeer hier sinds oudsher voor
het grootste deel de hoofdlinie der Donau en koos den weg door de dalen
der Morawa. Deze reikt met hare oostelijke bijrivier de Nissawa, door
bemiddeling van den Isker, bij Sofia aan de Maritza de hand, die in de
richting naar Konstantinopel stroomt; naar de andere zijde leidt het
Morawadal naar de dalen der Macedonische rivieren Vardar en Karasoe
(Strymon), die naar Saloniki voeren. Op deze wijze is de Morawa de
middelares tusschen de Donau en de Egeïsche zee, de Propontis, Byzantium,
Klein-Azie. De hoofdweg is die naar Byzantium, waarvan de Macedonische
weg een zijtak is. Wie kan alle Macedonische, Grieksche, Perzische,
Romeinsche legers noemen, die langs dezen grooten weg trokken! Wie
kan de slagen tellen, die langs deze heerbaan in de dalen van Morawa,
Nissawa, Isker en Maritza geleverd werden! Door deze dalen stormden,
als lawinen, de Kelten, die naar den eenen kant Macedonië en Grieken-
land tot Delphi, naar den anderen Thracië tot den Bosporus en zelfs Klein-
Azié verwoestten. Hier, bij de Morawa, verrlieten de Kruisvaarders den
Donauweg, om langs bovengenoemde dalen naar het oosten te trekken.
Tallooze malen klonk langs dezen weg de janitsjaren- muziek der grootvi-
ziers, die een verwoestenden aanval gingen doen op Servië of op het
Middel-Donaubekken. Maar in vredestijd trokken eeuwen lang hier de
karavanen der Aziatische en Europeesche kooplieden door en gaven aan-
leiding tot het ontstaan van groote bazaars, marktplaatsen en groote steden,
als Adrianopel, Philippopel, Sofia, enz. Nog tegenwoordig is hier de
groote postweg en de weg voor vele reizigers die van de Donau naar het
Oosten gaan. De Europeesch-Turksche spoorwegen, die natuurlijk nog
onvoltooid zijn, volgen dezelfde richting.
Het Beneden-Donaubekken, dat van het Midden-Donaubekken door