Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
89
Tegenwoordig loopen de hoofdlijnen der Donau-spoorwegen in deze richting.
Nergens grijpt de Donau dieper in het hart van Duitschland dan bij
«len stompen hoek, dien de rivier maakt bij Regensburg, het uitgangspunt
van 't verkeer van Middel-Duitschland met de Donau (over Neurenberg).
Verder oostelijk nadert de Elbe door de Moldau het Donau-dal. Van
Passau, Linz en Weenen uit leiden betrekkelijk korte wegen naar het
gebied der Boven-Elbe en verder naar Noord-Duitschland en Hamburg.
Het Boven-Elbegebied (Bohemen) wordt door bergen ingesloten, die naar
den kant van de Beneden-Elbe en van de Oder moeilijker door te trekken
zijn dan naar den kant van de Donau; vandaar dat Bohemen dan ook
reeds sedert den tijd van de Markomannen steeds in veel inniger betrek-
king tot de Donau stond dan tot één ander riviergebied; eigenlijk is het
als een half-Donauland te beschouwen. Van de Donau naar de Boven-Elbe
werden dan ook reeds vroeg spoorwegen aangelegd, terwijl de spoorweg-
verbindingen met de Oder en de Beneden-Elbe eerst veel later konden
tot stand komen.
Door de March reikt de Donau aan de Oder de hand. Het Marchbekken
wordt in 't noorden niet door bergen afgesloten: tusschen de Sudeten en
de Karpatische gebergten is eene laagte, eene der merkwaardigste poorten
van verkeer van 't geheele Donaugebied. Reeds in oude tijden leidde hier
een handelsweg naar Carnuntum, de groote handelsstad tegenover den
mond der March, die ook als handelsweg voor vervoer van barnsteen en
pelswerk werd gebruikt. Hier was steeds een groote aandrang van volken,
waaraan de Romeinen van uit Carnuntum en Vindobona (Weenen) tegen-
stand boden. Door deze Moravische poort (March — Morawa, van waar
Moravië) drongen herhaaldelijk de Polen, de Mongolen en de Russen.
Hier liggen de beroemde slagvelden van Olmtitz (tegen de Mongolen),
van het Marchveld en van Austerlitz. Hier moet de vesting Olmütz het
rijk tegen een mogelijken aanval van Russische zijde verdedigen. Een'
tijdlang was het Boven-Odergebied (Silezië) zelfs staatkundig met den
hoofdstaaf van het Donaugebied (Oostenrijk) verbonden. Door de Moravische
poort gaan kunstwegen en spoorwegen naar Oder en Weichsel, en beweegt
zich een levendige handel van en naar de Oder- en de Weichsellanden
en de Oostzee. Naar het zuiden is het Boven-Donaugébied door de Alpen
scherper gescheiden dan ergens anders. Gemakkelijke passen uit de Donau-
dalen naar de dalen der naburige rivieren Po en Etsch zijn er slecht wei-
nig: het Wormser of Stilfser Joch naar de Adda, dat zeer hoog ligt; de
Brennerpas naar de Putsch; de pas bij Cortina naar de Piave; de pas bij
Ponteba naar de Tagliamento, enz. Daarom bleven de Donau-volken
(Germanen) hier van hunne zuidelijke buren (Romanen) scherp gescheiden.
Evenwel dringt hier, nabij den voet der Alpen, de lange Adriatische zee
diep in Europa binnen. Deze golf heeft eene richting van het ZO. naar
't NW. en vormt dus een geschikten weg naar Griekenland, de T,evant en
Egypte. In verbinding met de Middellandsche en de Roode zee en het
Sues-kanaal is zij tevens een gedeelte van den grooten handelsweg tusschen