Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
86
werk te zijn. Hier en daar zijn nog oude huizen met stallen onder één
dak; maar de verdeeling der gronden heeft het aantal van deze woningen
zeer doen verminderen. De vensters staan nu in goede verhouding tot de
grootte van het huis en voorzien de kamers, — meestal eene groote woon-
kamer , 'tevens vertrek voor den arbeid, dat den haard voor het koken der
spijzen bevat, en een bijna even groot slaapvertrek, —van voldoend licht.
De meer welgestelde boeren hebben een afzonderlijk logeervertrek. Gewre-
ven meubels zijn bij de laatsten niet zeldzaam. Stoelen, tafels en bedsteden
vindt men nu ook bij den armste.
Het voedsel van de Masuren bestaat hoofdzakelijk uit aardappelen, aller-
lei groenten, rapen en pastinaken; maar brood en meelspijzen behooren
ook tot het dagelijksche voedsel en alleen dagdieven en dronkaards hebben
aan hun' voorraad koren niet genoeg tot aan den nieuwen oogst. Op feest-
dagen , o. a. op Pinksteren, bakken de arme lieden ongezuurd brood van
gebuild roggemeel, de meer welgestelden echter groote hoeveelheden witte-
brood van tarwemeel, niet zelden met rozijnen en suiker. Er zijn weinig
huisgezinnen, die geen varken houden, dat zij in den regel in het voorjaar
koopen, des zomers met allerlei groenten en afval voederen en in den herfst
met aardappelen en meel mesten en tegen Kerstmis slachten. Dit geldt van
hen die een huis hebben gehuurd en nu eens op de eene, dan op de
andere plaats werk zoeken. Zij die een contract met een' grondbezitter
hebben gesloten, waarvoor zij van dezen woning en onderhoud genieten,
zoowel als de grondbezitters, hebben meer varkens, die zij des zomers op
het veld weiden; in den herfst verkoopen zij ze ongemest aan kooplieden,
die ze wekelijks in grooten getale per spoorweg verzenden, of vetgemest
aan den slager, terwijl men er één of twee voor zich zeiven behoudt. Kal-
veren , eenden, hoenders en ganzen worden voor den verkoop zoowel als
voor eigen gebruik aangekweekt. Boter en eieren worden verkocht; de melk
wordt in de huishouding gebruikt. Voor het geld dat de eieren en de boter
opbrengen, worden zout, rijst, pruimen, haring, suiker en koffie ingekocht.
Alleen de door sterkedrank en luiheid verarmde huisgezinnen koopen de
haringpekel, om daarmee hunne spijzen te zouten.
De boeren eten niet meer uit één schotel, ook niet meer met houten
lepels en zonder mes en vork; wel eten nog zoo de dienstboden en de
arbeiders. De lievelingsspijzen der Masuren zijn witte erwten met varkens-
vleesch, grauwe erwten met gebraden spek, zure brij met varkensvleesch,
knollen met rundvleesch, groenten met schapevleesch; aardappelen en
brood ontbreken nooit op de tafel.
Onder de dranken staat de brande-vrijn bovenaan, en er zijn families,
die op stroo slapen en in lompen gehuld bedelen, het samengebedelde en
gestolene verkoopen om brandewijn te krijgen, waarvan ook de kleine kin-
deren zelfs hun deel ontvangen. Maar deze lieden worden dan ook alge-
meen veracht, en hoewel de meeste arbeiders des voor- en namiddags hun'
borrel drinken, moet toch worden gezegd, dat het gebruik van brandewijn
afneemt ten gevolge van de verdeeling van grondbezit en de afschaffing