Boekgegevens
Titel: Natuur- en huishoudkundig handboek
Serie: Verhandelingen, uitgegeeven door de Nederlandsche Maatschappij: tot Nut van 't Algemeen ;, 15: 2
Auteur: Stant, Cornelius
Uitgave: Amsterdam: C. de Vries, H. van Munster en zoon, J. van der Heij, 1814.
Maatschappij: tot Nut van 't Algemeen.
Opmerking: Bevat: Antwoord op de prijsstoffe: Een natuur- en huishoudkundig handboekje / door Cornelis Stant
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-930
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206414
Onderwerp: Geneeskunde: voeding (persoonlijke gezondheidszorg)
Trefwoord: Voedingsstoffen, Voedselveiligheid, Voedingsleer, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Natuur- en huishoudkundig handboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
C 85 )
pletterde fchil, die als zemel uitgezeefd of uitgebuild
wordt, is daarvan geheel verltoken. Evenwel moet niet
het meel als zoodanig, maar moeten de beftanddeelen van
hetzelve in aanmerking komen , vooral/ dat ged'eólte,
hetwelke wij het lijmachtige daar van {colla) noemen;
want anderzins zoude elke even zware hoeveelheid, bij
voorbeeld, elk pond meel, gelijke voedende krachten bevat-
ten, dat, ondertusfchen, door de ondervinding wel degelijk .
tegen gefproken wordt, en waar van het genoegzaam zijn
zal tot een bewijs .op te geven,hét onderfcheid tusfchen
de Oosterfche en Inlandfche Rogge, ten aanzien van
derzelver onderlinge voedzaamheid. En dat de zamen-
ftcllende deelen van de meelfoorten der verfchillende
granen , hoe fchijnbaar geUik dezelve zich ook mogen
voordoen , wel degelijk ondcrfcheiden zijn , zal een kort
overzigt van de hoeveelheid ftijffel of zetmeel , die
elke graanfoort oplevert , genoegzaam bevestigen. —
S c h e e l e vond in 3 oneen Rogge i i oneen ilijffel {*) ,
in 3 oneen Gierst oneen flijtVcl , in 3 oneen Haver
li oneen lUjffel; terwijl eene gelijke hoeveelheid Tar-
wemeel aan sage b^na oneen leverde (f).
Men erkent hedendaags , op fcheidkundige gronden , )
in de onderfcheidene korenfoorten, drie beginfelen van
voeding : fuikerftof, llijm en meel. Wanneer deze met
het lijmachtige deel naauwkeurig vereenigd zijn, (lellen
zij'dat voedfelbeginfel zamen, waarop, van allen tij-
den, zoo eenen bljzonderen priis gefield is. Dit lijmach-
tige deel bevat niet zoozeer het heerfchend beginfel <
der planten, de zuurllof: maar eene vvezenlijke (lik-
ftof, even gelijk in de dierlijke zelfltandigheden gevon-
den wordt: en , van deze overeenkomst in beginfelen ,
kan men ook de bijzondere voedingskracht van het brood,
voor het dierlijk ligchaam, afleiden, dat even ze.r van
het overige plantenvoedfcl verfchilt, al& het overeenkomc
met de dierlijke fpijzen , en alzoo eene middenplaats
tusfchen die beiden bekleedt ("§), hierom ook welditr-
lijke plantfiof {jnateria vegeto anhna/is) genoemd
Daar dit lijmachtige deel het vereenigingsmiddel der
be-
(*) In Litteris ad bergiüm. Cf. ejus Mat. Med. p. 50,
58 en SQ-
(t) Anal^fe des Blés, p. 6.
(§) Vergelijk Sinclair , Handbuch derCezmidheids. w.168.
g) Jacquin, Schddkunde §. 727.
F 3