Boekgegevens
Titel: Natuur- en huishoudkundig handboek
Serie: Verhandelingen, uitgegeeven door de Nederlandsche Maatschappij: tot Nut van 't Algemeen ;, 15: 2
Auteur: Stant, Cornelius
Uitgave: Amsterdam: C. de Vries, H. van Munster en zoon, J. van der Heij, 1814.
Maatschappij: tot Nut van 't Algemeen.
Opmerking: Bevat: Antwoord op de prijsstoffe: Een natuur- en huishoudkundig handboekje / door Cornelis Stant
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-930
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206414
Onderwerp: Geneeskunde: voeding (persoonlijke gezondheidszorg)
Trefwoord: Voedingsstoffen, Voedselveiligheid, Voedingsleer, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Natuur- en huishoudkundig handboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
( 84 )
ten (Gort) .van onderfcheiden aard verfchaft , en dit
alles van zoo veel aanbelang, en tevens zoo verfchil-
lencl, dat het overbodig is hier eene naauwkeurige over-
wegii^g van elke graanfoort bij te voegen, willen wij
het Natuurkundig doel, dat ^ ons voorgefchreven is,
behartigen. '
Ten'dien einde zullen wij trachten, vooraf, te onder-
zoeken en te bepalen, in welk beginfel eigenlijk de
voedfeiaard van het Koorn te vinden zij, opdat dit
ten toetfteen zal kunuen verftrekken, waar aan de on-
derfcheidene graanfoortcn, welke de mensch voor zijn
dagelijksch voedfel gekozen heeft, kunnen geproefd en
op-liare wezenlijke'waarde gefchat vi^orden.
^ Niemand, die eenigermate met aandacht'de voorwaar-
den" zal overwogen hebben, waar aan het Koorn on-
derworpen is, alvorens tot eene voedzame fpijze te
kunnen verflrekken , zal eenigen twijfel voeden , dat
niet de geÜeele graankorrel, maar alleen het binnenfte
meel, dat door de harde buitenbast ingefloten wordt,
het eenig voedfel-noudend deel bevat. Hierom zijn de
graanetende vogelen van eenen harden, hoornachtigen
bek voorzien, opdat zij dezelve zouden kunnen pellen;
de zoogdieren, voor zoo verre zij graanetend kunnen ge-
noemd worden , hebben, om die zelfde rede , eenen dub-
belen rei kiezen ter betere verplettering. Dewijl even-
wel niet alle graankorrelen onder de kiezen gebroken
worden, zoo verfchaffen de genen, die de vermaling
ontgaan, geen voedfel, maar worden, zonder eenig verlies
aan voedMIlof ondergaan te hebben, weder uitgewor-
pen; daarom krabben de Hoenders zoo gretig op de
paardemesthoopen, om de ongebrokene en daarom onver-
teerde haverkorrelen, voor goede fpijs, op te eten.
Vanhier, dat ook de waarde van het koorn des te
hooger is, naar male het foortelijk zwaarder weegt en
te gelijk grooter van korrel is , omdat die korrels dan
minder zemelen en meerder voedzame deelen bevatten (*).
Het meel derhalve, dat door de gebrokene graankorrel op-
geleverd wordt, bevat alleen het voedende gedeelte. De ver-
plet-
C*) Gewoonlijk wordt het gewigt van eiken zak onbefcha-
digde Rog gerekend van 114 tot 128, en van eiken zak Tarwe
van 100 toe 133 pond Amflerdamfche maat en gewigt. Bou-
M AN, Foorthv. vau Tarw en Rog, inBRENDER k BRANDIS
yadcrLindseh Cabinet, bl. 72.