Boekgegevens
Titel: Nederduitsche spraakkunst
Auteur: Weiland, Pieter
Uitgave: Dordrecht: Blussé en Van Braam, 1820
Nieuwe door den auteur zelven overziene en verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 700 : 1820
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206030
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederduitsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
Ï14 NEDERDUITSCHE
5. Over de vohimien.
5. «67. Onze voorstellingen, en bij gevolg ook
derzelver nitdrukkingen , bestaan daarin, dat wij
van eene zaak iets beweren, of ontkennen. De
zaak, van welke zulks geschiedt, heet het onder-
werp der rede; en hetgeen van dezelve beweerd,
of ontkend wordt, is de daaraan toegeschrevene
werking, of eigenschap; terwijl beide tezamen
genomen eenen volzin uitmaken.
J. 268. Het onderv/erp der rede kan een zelf-
standig naamwoord, een voornaamwoord, de on-
bepaalde wijs eens werkwoords, en ook een bij-
voegelijk naamwoord, of bijwoord, zijn, dewijl
wij ons datgeen, hetwelk wij daardoor aandui-
den, als zelfstandig kunnen voorstellen, schoon
het niet werkelijk zelfstandig is. Zoo zeggen
wij, bij voorbeeld; regeren is eene moeijdijke
iunst; groot en klein zijn betrekkelijke denkbeelden
enz.
269. De aan het onderwerp der rede toege-
schrevene werking, of eigenschap, bestaat, of in
een enkel woord: de moeder zingt; het kind slaapt
enz., of in meer woorden: Sempronius is wijs;
de zomer is nabij, enz.
270. Een volzin is, in opzigt tot de stof,
enkelvoudig, of zamengesteld. Knkelvoudig, wan-
neer dezelve alleen een onderwerp en deszelfs ei-
genschap of werking bevat: Sempronius is dood;
zamengesteld, wanneer twee of meer volzinnen tot
eenen