Boekgegevens
Titel: De logische analyse
Deel: 1 Beschouwingen naar aanleiding van Prof. T. Roorda's rede-ontleding of logische analyse der taal
Auteur: Winkel, L.A. te; Roorda, T.
Uitgave: Zutphen: Willem Thieme, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-1109
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205178
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De logische analyse
Vorige scan Volgende scanScanned page
63,
logisch mogelijk, dat de man door een struikroover vermoord
is. En toch kan zulks physisch onmogelijk zijn, indien de man
namelijk niemand op den weg ontmoet heeft. — Zie ik iemand
met schrijfgereedschap en eenen brief voor zich zitten, dan is
het voor mij logisch mogelijk, dat de man den brief heeft ge-
schreven ; heeft hij echter nooit leeren schrijven, zoo is zulks
physisch onmogelijk; bevat de brief lasterlijke aantijgingen en
is de man braaf en rechtschapen, dan is het moreel onmogelijk,
dat hij hem geschreven heeft.
Physisch, moreel en logisch noodzakelijk is datgeen, waar-
van het omgekeerde, de ontkenning, physisch, moreel of logisch
onmogelijk is. Zoo is het physisch noodzakelijk, dat een mensch
om gezond te blijven van tijd tot tijd eet, drinkt en slaapt;
moreel, dat een rechtschapen man eerlijk handelt: want een
mensch, die niet eet, drinkt en slaapt, blijft onmogelijk gezond;
en een mensch, die niet eerlijk handelt, heet niet rechtschapen.
Zoo is het logisch noodzakelijk, d. i. noodwendig, dat een deel
kleiner is dan het geheel, omdat men zich geen deel van iets
kan voorstellen, dat gelijk zou zijn aan, of grooter dan het ge-
heel.
Uit het gezegde volgt, dat de ontkenning der mogelijkheid gelijk-
staat met het beweren der noodwendigheid van het tegendeel, en dat
omgekeerd het ontkennen der noodwendigheid niets meer betee-
kent dan het toestemmen der mogelijkheid. Zegt men b. v. Het is
niet mog elijk, dat een deel grooter is dan het geheel, dan
beteekent dit blijkbaar hetzelfde, alsof men zeide: Een deel is
noodwendig kleiner dan het geheel, of: Een deel moet
kleiner zijn dan het geheel. Zegt men daarentegen: Het ia
niet noodwendig, dat de hoeken van eenen driehoek ge-
lijk zijn, dan staat dit volkomen gelijk met://e^ is mogelijk,
dat de hoeken van eenen driehoek ongelijk zijn, of: De hoe-
ken van eenen driehoek kunnen ongelijk zijn.
Heeft men wel gevat, waarin het onderscheid tusschen phy-