Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
LODEWIJKS OORLOGEN. 185
stigd over het ijs naar den Haag wilde trekken, werd hem dit
door plotseling invallenden dooi verhinderd. Kort daarop wa-
ren de Franschen door de dreigende houding van Duitschland
genoodzaakt, de Noord-Nederlandsche gewesten te verlaten.
Keizer Leopold en de groote keurvorst Frederik Willem van
Brandenburg (1640—1688) zonden troepen naar den Ehijn;
de laatste moest echter wegens werkeloosheid van den keizer-
lijken veldheer Montecueuli in 1673 te Vossem bij Brussel met
Frankrijk een verdrag van onzijdigheid sluiten; toen de Fran-
schen echter het Duitsche rijk beleedigden, verklaarde de Duit-
sche keizer den oorlog aan Lodewijk XIV, terwijl zich het ge-
heele Duitsche rijk en Spanje bij hem aansloten.
Turenne verwoestte de Palz, trok over den Ehijn, endrong
tot in Franken door, terwijl Condé en Luxemburg den krijg
tegen de Spaansch-Hollandsche troepen voerden. De keizerlijke
veldheeren hadden dubbelzinnige plannen; keurvorst Frederik
Willem redde de Duitsche krijgseer. Nadat eindelijk de omge-
kochte Lobkowitz verwijderd was, waren de Franschen genood-
zaakt, na den ongelukkigen slag bij Sasbach, waarbij Turenne
sneuvelde (1675), over den Ehijn terug te trekken.
Lodewijk XIV had, om den keurvorst te noodzaken de Ehijn-
streken te verlaten, de Zweden aangezet om uit Pommeren een'
inval in Brandenburg te doen. Frederik Willem trok ijlings
naar zijn keurvorstendom terug, sloeg de Zweden bij Eathenow
en Fehrbellin (1675), en veroverde het grootste gedeelte van
Pommeren.
In de zuidelijke Nederlanden vocht Willem III met grooten
roem. Toen Engeland eene dreigende houding aannam, werd Lo-
dewijk XIV tot den vrede van Nijmegen gedwongen, wist de
bondgenoten echter door allerlei streken van elkander te ver-
vreemden en voordeelen te verwerven. Frankrijk gaf aan Hol-
land alle veroveringen terug, doch kreeg van de Spanjaarden
verscheidene vestingen in de Spaansche Nederlanden en van
het Duitsche rijk de stad Freiburg in Breisgau. De groote keur-
vorst moest de veroverde landschappen in Pommeren aan de
Zweden terug geven.
§ 130. lodewijks trotschheid. oostenrijk in het naauw.
De vreesachtigheid der Europesche mogendheden gaf den
koning van Frankrijk moed tot telkens grootere ondernemin-
13*