Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
170 NIEUWE GESCHIEDENIS. AFD. I.
denburg werden keizerlijke bezettingen gelegd. Maar Straalsund
weigerde deze in te nemen. Toen rukte Wallenstein tegen de
stad op en zwoer haar te veroveren, zelfs als ware zij met ke-
tenen aan den hemel bevestigd. Maar Straalsund, door Dene-
marken en Zweden ondersteund, weerstond tien weken lang
alle stormen, en Wallenstein moest onverrichter zake aftrekken.
In Maart 1629 vaardigde de keizer het Eestitutie-edikt uit,
volgens hetwelk alle sedert het verdrag van Passau in beslag
genomen goederen der Katholijke geestelijkheid terug gegeven,
de Kalvinisten van den godsdienstvrede uitgesloten en de Ka-
tholijke stenden niet verhinderd zouden worden om hunne on-
derdanen te bekeeren. Dit edikt, waardoor de Hervormden
veel verloren, was de oorzaak van de verlenging van den on-
zaligen krijg. Waar de Katholijken de overmacht hadden, na-
men zij de geestelijke goederen in bezit; het Protestantsche
Duitschland werd door plotselingen schrik overvallen. Maagden-
burg verzette zich tegen de ten uitvoerlegging van het Restitu-
tie-edikt en tegen eene keizerlijke bezetting. Pappenheim, een
van Wallensteins dapperste onderbevelhebbers, rukte tegen de
stad op. Een oogenblik scheen de redding nabij te zijn, want
Wallenstein, over wiens barbaarsche verwoestingen en plunde-
ringen de volken algemeen klachten hadden aangeheven, werd
op dringend verlangen van Maximiliaan, die den aanmatigen-
den mededinger haatte, op den rijksdag te Regensburg in 1630
door den keizer afgezet. Hij onderwierp zich en ging naar zij-
ne goederen in Bohemen, om den tijd af te wachten, waarop
men hem weder zou noodig hebben.
§ 118. güstaaf adolf.
De Protestantsche stenden van Duitschland waren geheel
verslagen, toen er een vreemd vorst tot hunne redding ver-
scheen, namelijk Gustaaf Adolf, koning van Zweden, die voor
zijne bezittingen aan de Oostzee vreesde, en zich beleedigd
gevoelde door de afzetting van zijne bloedverwanten, de Meck-
lenburgsche hertogen. Frankrijk stond hem met geld bij. Hij
landde in 1630 aan de kust van Pommeren, welks hertog
hem Stettin ontruimde. Het volk, dat door het woeste keizer-
lijke krijgsvolk veel geleden had, begroette de Zweden als red-
ders en bevrijders. Maar de Duitsche vorsten waagden het uit
vrees voor 's keizers wraak niet om zich met Gustaaf Adolf te