Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
166 NIEUWE GESCHIEDENIS. AFD. I.
vervolging en verkorting van godsdienstrechten aangeheven. En-
kele Katholijke vorsten onderdrukten hunne Hervormde onder-
danen. De bijna geheel Protestantsche stad Donauwerth werd
wegens storing eener Katholijke processie met den ban be-
dreigd en door hertog Maximiliaan van Beijeren bezet. Bij de
toenemende uitbreiding der Hervorming namen de Hervormden
geestelijke goederen in bezit, hetwelk den Katholijken aanlei-
ding gaf om luide klachten aan te heffen over schending van
het geestelijk voorbehoud, zooals bij den godsdienstvrede van
Augsburg bepaald was. Daar de zwakke en onbekwame keizer
de zaken niet wist te verhelpen, sloten op aanzetten van den
keurvorst van de Pfalz verscheidene Kalvinistische en Luther-
sche vorsten en rijkssteden eene Protestantsche Unie om zich
tegen aanval en geweld wederzijds te helpen (1608). Tegenover
dit verbond trad een jaar later de Katholijke Ligue op, welke
Maximiliaan van Beijeren met verscheidene bisschoppen en de
drie geestelijke keurvorsten (Mainz, Keulen en Trier) sloot.
In dien zelfden tijd stierf Willem, hertog van Kleef, Gulik
en Berg, op wiens land da keizer, de keurvorst van Branden-
burg en de Pfalzgraaf van Neuburg aanspraak maakten. Deze
zaak dreigde het rijk in een' oorlog te wikkelen, daar de kei-
zer zich met de Ligue verbond, doch de beide andere vorsten
zich bij de Unie aansloten, terwijl zij bovendien hulp zouden
krijgen van koning Hendrik IV van Frankrijk en van prins
Maurits, stadhouder der Vereenigde Provinciën. Doch Hendrik
IV werd vermoord en de keurvorst van Brandenburg en de
Pfalzgraaf van Neuburg sloten, na eenigeu tijd gestreden te
hebben, met elkander een verdeelingsverdrag.
§ 116. uitbarsting van den deetigjarigen krijg.
Keizer Matthias (1612—1619), die oud en kinderloos, en
even zwak als Rudolf was, bestemde zijn' neef Ferdinand tot
zijn' opvolger in Oostenrijk, Hongarije en Bohemen. Deze was
een ijverig en vastberaden Katholijk, en zijne geloofsgenoten
verwachtten van hem op nieuw de zege; de Bohemer Utraquis-
ten (Hussiten) en Lutheranen werden bezorgd. Een geschil,
hetwelk ontstond bij het bouwen van twee Protestantsche ker-
ken, eene op het gebied van den abt van Braunau, de andere
in de buurt van het klooster Grab, werd ten nadeele der Her-
vormden beslist; de eene kerk werd gesloten en de andere