Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
164 NIEUWE GESCHIEDENIS. AFD. I.
1592) beproefde, de oude godsdienst weder te hersteilen, doch
leed daarin schipbreuk op den tegenstand des volks. Onder
zijnen in het Katholijke geloof opgevoeden zoon, Sigismund,
(1592—1600) werd door de synode te üpsal de Evangelisch-
Luthersche godsdienst als staatsgodsdienst vastgesteld, en de
rijksraad bepaalde bovendien dat deze de alleenheerschende en
alleen geoorloofde in Zweden zou zijn. De zelfde rijksdag be-
noemde Sigismunds oom. Karei (IX) van Sudermanland, den
jougsten zoon van Gustaaf Wasa, tot rijksbestuurder, en deze
verkreeg de kroon toen hij bij Stangebro eene overwinning op
Sigismund behaald had. Hierbij kwam nog dat deze, die te ge-
lijk koning van Polen was , geen gehoor gaf aan het tot hem
gerichte verzoek van den rijksdag om zijne erflauden in persoon
te komen besturen, en het Katholijke geloof af te zweren
(1600).
In Denemarken bevorderde Frederik I de Hervorming op
den rijksdag te Odensee in 1527. Zijn zoon Christiaan III
voltooide het door hem aangevangen werk. De kroon en de
adel deelden de rijkdommen der kerk met elkander. Johan Bu-
genhagen stelde eene kerkverordening op. In Noorwegen werd
de Hervorming ook op vredelievende wijze ingevoerd. Het Deen-
sche rijk, waar de adel groote macht bezat, nam onder de op-
volgers van Christiaan III zeer in welvaart toe. De groote
macht der Hansesteden werd gefnuikt en een tol aan de Sont
geheven.
§ 114. de paus en de jesuiten.
De Spanjaard Ignatius Loyola, een man met ijzeren wils-
kracht en vol vurig verlangen om door groote vroomheid den
hemel te verdienen, stichtte ongeveer 1540 eene nieuwe orde,
die van Jezus, welker leden, behalve de gewone kloosterge-
loften , onbepaalde gehoorzaamheid aan den paus moesten zwe-
ren. Paus Paul III bevestigde de orde, welke van haren twee-
den generaal Lainez (f 1564) hare fijn berekende regeling ver-
kreeg. De provincialen, of opzichters van ieder der 23 provin-
ciën, waarin de Jesuiten de aarde verdeeld hadden, waren aan
den generaal te Eome onderworpen. Gehoorzaamheid en de
strengste onderwerping waren de hoofdbepalingen der orde,
welke met een' onveranderlijken en vasten wil bestuurd werd.
Hij die in de orde werd opgenomen had een' langen proeftijd