Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE HERVORMING IN DENEMARKEN, ENZ. 163
(
Sten Sture den jongen, die geslagen en doodelijk gewond werd.
Christiaan liet daarop 94 der voornaamste en machtigste ede-
len te Stokholm in 1520 onthoofden; maar juist deze wreedheid
verbrak weinige jaren later den band tusschen Denemarken en
Zweden. Christiaan, die dus het laatst de drie Scandinavische
rijken onder één schepter vereenigde, was op de uitbreiding
der koninklijke macht bedacht; om den invloed der geestelijkheid
te breken, begunstigde hij in Denemarken de Hervorming en
streed tegen de Hansesteden. Maar de Jutlandsche adel kwam
in opstand tegen den wreeden, hardvochtigen vorst, dwong
hem tot de vlucht naar het buitenland en koos Christiaans oom,
Frederik van Sleeswijk-Holstein, in 1523 tot koning.
In Zweden werd aan Christiaans bloedige regering nog spoe-
diger een einde gemaakt. Om zijne heerschappij te bevestigen
had hij bij het Stokholmer bloedbad de aanzienlijkste mannen
doen ombrengen. Gustaaf Erichsop. Wasa, een voornaam dapper
jongeling uit het geslacht der Stures, was tegen het gegeven
woord als gijzelaar mede naar Denemarken gevoerd. Hij vond
gelegenheid om naar Lubeck te vluchten , en landde daarop aan
de kust van zijn vaderland (1520). Onder vele gevaren en lot-
gevallen ontsnapte hij aan Christiaans vervolging, wiens tra-
wanten hem steeds op de hielen zaten. Eindelijk vond hij eene
schuilplaats bij de ruwe dalbewoners in het Noorden (Dalecar-
lië), en stond weldra aan het hoofd der trouwe boeren, die met
hem Falun, Westeras en üpsal innamen. De roem van zijn'
naam deed tallooze strijders naar hem toe stroomen. Op den
rijksdag te Wadstenar werd hij tot rijksbestuurder en legeraan-
voerder gekozen en door Lubeck met geld en troepen onder-
steund. Nadat de Deensche bezetting van Stokholm het veld
voor hem geruimd had, en Gustaaf op den rijksdag te Streng-
nas tot koning gekozen was, hield hij zijn' intocht te Stokholm
in 1523. In het volgende jaar werd er door bemiddeling van
Lubeck te Malmö tusschen Zweden en Denemarken vrede geslo-
ten. Zweden was in den beginne een kiesrijk, totdat in 1544
de rijksdag bepaalde dat de kroon erfelijk zijn zou. Toen de
broeders Peterson de Hervorming hadden gepredikt, verklaarde
Gustaaf de Protestantsche godsdienst tot godsdienst van staat; hij
bevorderde binnenlandsche nijverheid en maakte den Zweedschen
handel vrij; ook sloot hij met Engeland en de Nederlanden
een handelsverdrag. Een zijner opvolgers, Johan III, (1568—