Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE HERVORMING IN ZWITSERLAND. 145
ciskaner monnik Samson, en verkondigde de zuivere Evangelie-
leer. Hij wilde alles afschaffen wat niet uit den bijbel bewezen
kon worden, besloot in Zürich, door den raad ondersteund, de
kerkelijke gebruiken geheel te veranderen en trachtte den een-
vondigsten toestand des Christendoms naar het voorbeeld der
apostolische gemeenten te herstellen. In de leer des avondmaals
week hij van Luther af, en het onderhoud te Marburg in 1529
bracht geen vergelijk tot stand. Daarom namen vele Duitsche
steden de Angsburgsche geloofsbelijdenis niet aan, maar door
de dreigende houding des keizers daartoe aangezet, sloten zij
zich aan bij het Smalkaldisch verbond.
Te Zürich werd deze kerkhervorming geheel aangenomen,
daarop volgden Bazel, Bern, St. Gallen, Appenzel en andere
steden. De burgerstand en het volk waren vóór de Hervorming,
maar de hooge geestelijkheid en de adel verzetten zich daar te-
gen. De vier Woudsteden gingen de uitbreiding der nieuwe leer
tegen, en in 1531 kwam het tot een strijd. De Zürichers wer-
den door de Katholijke kantons bij Kappel geducht geslagen.
Zwingli viel naast de banier der stad. Zijn ligchaam werd ver-
brand en zijne asch in den wind gestrooid. Eindelijk werd aan
ieder kanton vrije uitoefening van godsdienst toegestaan, doch
het eedgenootschap was verbroken.
Ook in westelijk Zwitserland was het nieuwe geloof doorge-
drongen. Johan Kalvijn, uitNoyon te Picardië geboortig, ver-
beterde te Genève de zeden, en grondvestte däär de Hervormde
kerk. Hij oefende strenge kerkelijke tucht uit, werd verdreven,
doch spoedig weder terug geroepen en oefende nu tot aan zijnen
dood Q5 64) in deze stad den grootsten invloed uit. Genève
werd het middelpunt der Hervorming in het zuiden, zooals Wit-
tenberg dit in het noorden was. Kalvijn staat met zijne avond-
maalsleer tusschen Zwingli en Luther in. De Hervormde gemeen-
ten voerden den grootsten eenvoud in hare godsdienstviering in;
zij werden door een' raad van oudsten (presbyters, ouderlingen)
bestuurd, die de kerkelijke tucht uitoefenden, en voor het be-
houd der zeden waakten. De wetgevende macht in de Hervormde
kerk werd door synoden uitgeoefend, die uit geestelijken en
ouderlingen bestonden. De leer van Kalvijn werd omhelsd in de
Eransche kantons van Zwitserland, breidde zich uit naar Frank-
rijk, de Nederlanden, Schotland en werd ook in sommige stre-
ken van Duitschland (Hessen, Brandenburg, Anhalt) erkend.