Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
142 NIEUWE GESCHIEDENIS. AFD. I.
uitgesproken en zijne schriften werden ten vure gedoemd. Keur-
vorst Frederik de Wijze liet hem oplichten en naar den Wartburg
bij Eisenach brengen. Hier leefde hij onder den naam van jonker
George bijna een jaar en werkte druk om zijn aangevangen ar-
beid te voltooijen, totdat hem kerkelijke oneenigheden in 1522
weder naar Wittenberg riepen, waar hij eenige weken lang te-
gen eenige invoerders van nieuwigheden predikte, die met ge-
weld alles wilden veranderen.
Wittenberg, waar Luther met zijn' vriend Filip Melanchton
werkte, werd het middelpunt der groote godsdienstige beweging.
In 1534 Verscheen de door Luther op den Wartburg begonnen
en te Wittenberg voltooide bijbelvertaling. De hervorming werd
begunstigd en ondersteund door Duitsche vorsten, onder ande-
ren door den keurvorst van Saksen en den landgraaf Filips van
Hessen, en door de Duitsche burgers in de rijkssteden. Maar
weldra werd Duitschland ook met eene scheuring bedreigd. De
pausen Adriaan VI (1522—23) en Clemens VH (1523—34)
verzetten zich tegen de kerkelijke beweging. De hertogen van
Beijeren, Ferdinand van Oostenrijk en de meeste Zuid-Duitsche
bisschoppen sloten in 1524 te Eegensburg een verbond van
onderlinge bescherming tegen de Hervorming, en de Evangelisch
gezinde vorsten (keurvorst Johan de Standvastige, 1525 , Filips
van Hessen, de vorsten van Luneburg, Anhalt, Mecklenburg
en Mansfeld) en eenige rijkssteden vereenigden zich in 1526 te
Torgau tot een ander verbond, waarbij zij elkander ook be-
scherming tegen de aanvallen hunner vijanden beloofden.
Luthers woorden over de vrijheid van denken werden spoe-
dig verkeerd begrepen, ende boeren, door geestelijke en we-
reldlijke heeren zeer onderdrukt en door gelukzoekers daartoe
aangezet, meenden dat nu de tijd gekomen was om zich van alle
afhankelijkheid vrij te maken. Zij kwamen in 1524 bijeen, oe-
fenden overal geweld uit, verwoestten burchten en kloosters,
enz. De opstand breidde zich van het Zwarte Woud uit over
Franken, Zwaben, de Ehijnstreek en Thüringen. De ridder Götz
von Berlichingen stond aan het hoofd. Luther hield den hee-
ren huune gewelddadigheden voor en ried de boeren het op-
roer af; toen het gevaar echter dreigender werd en de oproer-
lingen zich op het Evangelie beriepen, zette hij de vorsten
aan om ze te beteugelen en geene iDarmhartigheid te hebben.
De Thuringsche boeren werden onder aanvoering van Thomas