Boekgegevens
Titel: Kijkjes in de Oost: een leesboek voor de volksschool
Deel: 1 Java
Auteur: Heijde, H.C. van der; Veth, P.J.
Uitgave: Groningen: P. Noordhoff, 1891
4e herziene dr; 1e dr.: 1875
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 1241 : 4e dr. (dl. 1)
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204501
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Kijkjes in de Oost: een leesboek voor de volksschool
Vorige scan Volgende scanScanned page
119
noodig; ook werd deze schier overal gevorderd, niet in plaats
van, maar nevens de landrente. Daarbij, de regenten waren
verantwoordelijk voor de levering van de noodige hoeveelheid
producten, en trokken daar voordeelen uit, zoodat ook zij van
de bevolking meer opoffering van tijd en arbeidskrachten verg-
den , dan billijk was. Later, toen onze geldmiddelen door de
millioenen, die ons uit Indië tdevloeiden, in beteren toestand
geraakten, wilde men die millioenen niet gaarne weder missen,
en zoo bleef het cultuurstelsel in volle kracht.
In de laatste vijf-en-twintig jaren had er een trapsgewijze ver-
andering ten goede plaats. De cultures, die de bevolking van
Java het meest drukten, werden ingetrokken; er werd beter
toezicht gehouden op de heerendiensten. Dat kwam daar van
daan, dat verschillende schrijvers zich beijverden, om de be-
langstelling in de Indische zaken bij ons volk op te wekken en
kennis te verspreiden omtrent onze bezittingen onder den evenaar.
Men begon zich te gewennen aan het denkbeeld, dat de Indi-
sche eilanden een deel uitmaken van het eigen vaderland, en
volgens de eischen der rechtvaardigheid moeten worden bestuurd.
Voorheen had de volksvertegenwoordiging weinig of geen invloed
op de Indische aangelegenheden; ook dit is anders geworden.
En ofschoon het nog lang geduurd heeft, eer de nadee-
len van het cultuurstelsel de Regeering en de Staten-Generaal
deden besluiten, het af te schaffen, thans is het toch ge-
schied, en is van de productenteelt met rechtstreeksche be-
moeiing van het gouvernement niets overgebleven dan de ge-
dwongen koffiecultuur, die evenwel niet begrepen was in de
regeling, door Van den Bosch ingevoerd.
28. In het land der vogelnest-klippen.
Wij' zijn het eind van onzen tocht langs Java's Zuidkust ge-
naderd. De met rotsen bezette oever, waartegen de zee met
geweld haar golven te pletter stoot, breidt zich voor ons uit,
en weldra gaan wij door het enge vaarwater, dat tot de haven