Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
7S0
met elkander in verbinding. Nu gaat men in X aan het seinen. Men draait
daartoe de wijzerplaat H vau den seingever een' ganschen slag om. Zoodra
deze over het punt (.) is heengedraaid, zijn de hoeven op de plaats X, waar men
de seinen geeft, buiten de keten, en het seingevend werktuig R Z er naar be-
hooren in. De wijzer in gaat nu ook geheel in de rondte, en de klok slaat
krachtig aan. Nu herhaalt de persoon in Y datzelfde werk, ten blijke dat hij
acht geeft; hij zorgt nu vervolgens ook weder zijn seingevenden toestel op (.)
te brengen, waardoor de commutator buiten de keten ligt en zijne hoeven er in
liggen. Thans gaat men in X met seinen voort en deelt op de beschrevene wijze
mede, wat men wil te kennen geven. Men kan onder het seinen het klokje h, door
middel der schroef^, een eind wegs terug trekken, om niet voortdurend de klok
te hooren aanslaan; of, zoo de opzigter van eene der standplaatsen de waak-
zaamheid van den seingever niet vertrouwt, wordt het wegtrekken der klok on-
mogelijk gemaakt, door haar vast te zetten
Men behoeft, hoewel zulks voor de duidelijkheid hier zoo is beschreven en
afgebeeld, bij deze telegraaf-inrigting geen gebruik temaken van een of meer
galvanische elementen. Tot het opwekken van den daarbij benoodigden electri-
schen stroom, is eeu magneet voldoende; men zal dit uit de volgende les leeren
begrijpen.
Ziedaar de beschrijving van eene der eenvoudigste en meest doelmatige tele-
graphische inrigtingen, die er tot nog toe bestaan. De vindingrijkheid van den
mensch munt in deze uitvinding zeker schitterend uit. Waarlijk dit kan Galvani
niet hebben voorondersteld, dat de eenvoudige waarnemingen der trekkingen
van de kikvorschpooten op zulk eene wonderbare en schoone wijze zou worden
toegepast. Wie zou hebben durven vermoeden, dat een paar metalen, in zuur
waler gedompeld, zouden dienstbaar gemaakt worden tot het overbrengeu'van
onze gedachten op ongeloofelijk groote afstanden, raet onberekenbare snelheid!
W^ij willen thans tot de beschrijving van den druk- oïschrijflelegraaph van Morse
overgaan, die thans op vele plaatsen in ons land in toepassing is gebragt.
Reeds in October van het jaar 1832 kwam de Amerikaan Morse op de ge-
dachte, om electro-magneten tot de telegraphie aan te wenden. Na vele zeer
moeyehjke proefnemingen werd evenwel eerst in 1837 zijne inrigting, die inder-
daad eene der eenvoudigste en zekerste mag genoemd worden bekendgemaakt.
De schrijftoestel is in fig 466 bijna op de helft der grootte afgebeeld. Op de
ijzeren plaat a zijn twee ijzeren cilinders b b bevestigd, die dus met de plaat als
het ware een' hoef vormen, de beide beenen bb zijn met geïsoleerd rood koper-
draad omwonden. Boven de polen ligt het anker cc, dat aan den hefboom d e
van messing bevestigd is. Wordt de hoef door den electrischen stroom mag-
netisch gemaakt, dan wordt het deel d van dien hefboom door de aantrekking
\an cc naar beneden, en de arm e naar boven bewogen; houdt de magneetkracht
op, dan trekt de veêrende spiraal ƒ den hefboom weder in de vorige stelling
terug. De schroef A: dient, om de kracht der werking van de spiraal/teregelen.