Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.749
Bij de proeven, die hij in den zomer van 1838 op den Neurenberger spoorweg
nam, deed liij de in de gevolgen zoo vruchtbare ontdekking, dal de aardkorst zelve
als geleider voor den stoom kan worden aangewend, en dat men alzoo slechts een'
draad over den weg noodig heeft, terwijl de terugkeering door den aardbodem
plaats grijpt. Twee koperplaten f en IF in den vochtigen grond geplaatst be-
gunstigen dien wondervollen loop.
Zetten wij thans onze beschouwing voort. De commutator Z is eenigzins
anders ingerigt dan in figuur 464« Op zyne as ligt namelijk eene schijf of een
letterbord R bevestigd, dat zich met den commutator rond beweegt en in dc
"^guur doorschijnend is afgebeeld. Bovendien zijn de tanden op den commutator
aan iedere zijde 12 in getal, zoodat de stroom bij het omdraaijen der schijf
24 maal wordt omgekeerd. Bij X bevindt zich diegene, welke naar K berigten
wil afzenden ; R is dus het seingevend, Y het seinopvangend werktuig. In oiize
figuur is de letter // geseind. Boven iedere letter ii. 1« staat op den omtrek
der schijf R een zwaar koperdraad of een staafje l>evestigd; in c bevindt zich een
dergelijk koperdraad, dat aan het kolommetje x onverplaatsbaar is verbonden;
brengt nu de seingever het staafje, dat boven de letter op het bord R staat,
tegenover het staafje c, dan is hij verzekerd, dat de veéren t en z zich op bare
plaats bevinden eu dat elke letter, die hij over c draait, ook door den wijzer in
y wordt aangegeven Immers, wanneer men slechts zorgt dat, wanneer men
niet te seinen heeft, de wijzer in F, zoowel als het staafje c op de plaats A^
tegenover de punt op de lettcrborden liggen, zal elke verplaatsing van het bord
in R van eene gelijksoortige des wijzers in V gevolgd worden. Door het om-
keeren toch des strooms en dus ook der polen A en £, wordt de magneet C
beurtelings door J en door B aangetrokken. Wil men derhalve, na, zoo als de
teekening voorstelt, // te hebben geseind, de letter K seinen, zoo draait men
het bord R twee staafjes of letters verder om, de stroom is daardoor twee raaien
omgekeerd, en het rad s twee tanden, of de wijzer in V twee letters versprongen.
Alzoo wordt het mogelijk, op elke letter, die men verkiest, den wijzer te bren-
gen en te doen stilhouden, ofwel men kan het wijzerbord beweegbaar maken,
en de letters voor eene kleine opening, die in eene vaststaande plaat is gemaakt,
doen stilstaan. Het is nu duidelijk, dat er bij eenen geheelen omgang des cilinders
ook 24 omkeeringen van den stroom hebben plaats'^gehad.
Verklaren wy nu nog, hoe men het inrigt, om met slechts een' enkelen draad
over den weg heen en terug te seinen. Dit geschiedt op de volgende wijze:
Op elke standplaats, zoowel in X als in 1', staat eeu seingeveud (zie de fig.
links) en een seinopvanpend werktuig (zie dekast Y). Indien er niet geseind
wordt, staan, zooals gezegd is, op beide standplaatsen X en Y de wijzers op het
punt (.) tusschen de letters A eu Z. Op dat oogenblik zijn, door eene kleine
werktuigelijke inrigting aan de seingevende toestellen Ti 2, deze van deu gal-
vanischen sluitdraad uitgesloten. Door den geleiddraad <i <1 a en den grond staan
de draadwindingen van de beide electromagneten der beide telegraphen alle vier