Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.714
Fig. 441' koper c gesoldeerd; mis het handvat, waarmede men het
paar plalen uit het voeht kan ligten; p' p" verbeeldt een'
zeer korten en dunnen metalen draad.
Is deze laatste van ijzer of staal, dat veel minder goed
geleidt dan koper, zoo wordt hij door den galvanischen
stroom, die er door heen gaat, wit gloeijend, smelt en
verbrandt onder het werpen van schitterende vonken.
Is de draad van platina, een metaal, hetwelk iets beter
den stroom geleidt dan ijzer, zoo wordt dit, ingeval
de draad zeer dun is, schitterend gloeijend en smelt. Dit verschijnsel vau
'gloeijing treedt telkenreize op, wanneer men het element in de vloeistof dompelt.
Daar goud veel beter dan de vorige metalen de galvanische E. geleidt, zoo
moet meu den draad p'p\ om dit metaal te doen verbranden, nog dunner
maken. Goudblad verbrandt eu vervliegt reeds, indien men het einde van den
eeneu pooldraad der gal van is che-kol om met goudblad bekleedt, dan met dit
einde de andere pool aanraakt, en het er vervolgens een weinig van verwijdert;
er springen in dat geval vonken over, die het goudblad verteeren. Zilverblaadjes
leveren dergelijke verschijnselen op. Het beste gelukt deze proef, wanneer
men het eene einde vau den sluitdraad in een kwikbakje dompelt en aan het
einde van den draad, die van de andere pool der batterij afkomt, een stukje goud-
of zilverblad hangt, en daarmede de oppervlakte vau het kwikzilver aanraakt.
Verbindt men aan den eenen pooldraad eene vijl, en strijkt men met eenen
dunnen draad, die aan den van de andere pool afkomenden geleider verbon-
den is, over de vijl heen, zoo springen er schitterende vonken uit de geleiders.
Het kleinste gloeitoestelletje maakte zeker eenmaal VVollaston. Op zijne wan-
deling een' kennis ontmoetende, riep hij hem ter zijde, haalde eenen koperen
vingerhoed uit den zak, waarin hij met lak een rolletje zink had bevestigd, deed
er uit een fleschje een weinig zuur water in, en gloeide er eenen platina draad
mede, die zoo dun was, als hij die toen alleen wist te maken (zie bladz. 12).
Met de reuzenbattenj vau Teylers stichting (zie bladz. 678) gloeit men op
eenmaal 6 nieters ijzerdraad van ongeveer 2 streep dikte; 2 meters ijzerdraad
van ruim 3 streep dikte, wordt er ook zeer sterk mede aan het gloeijen gebragt.
Daartoe wordt de batterij eenigzins anders ingerigt, en wel tot 10 zesdubbele
elementen, dat wil zeggen, (zie bladz. 695) de platen platina worden, even als
de platen zink, zes aan zes aan elkander verbonden , en de verbindingsdraad
\an elke zes platina-plateu weder met die van elke zes zinkplaten vereenigd,
zoodat daardoor als het ware elke plaat der batterij zesmaal grootere oppervlakte
verkrijgt, maar het aantal platen zesmaal minder wordt. Door dezelfde batterij
werd 15 a 16 palm platinadraad, van 2 streep dikte, op 5 plaatsen tegelijk
gesmolten, toen er de electrische stroom werd doorgeleid. Met de vermelde kleine
grovesche batterij van 5 paren, kan men een eind ijzerrlraad van 2 palm lengte
eu 0,6 steep dikte sterk gloeijen, en een stuk van hetzelfde ijzerdraad van 1,5