Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.684
TACHTIGSTE LES.
Over het meten van de sterkte des galvanischen strooms.
Multiplicator, Tangenten- en sinus-boussole.
Fig. 418.
Het moet zeker zeer belangrijk geacht worden, om te weten hoedanig men
de sterkte van den galvanischen stroom meten kan; die kennis toch moet ons
ook de middelen in handen geven, om de waarheid der wet van Ohm proefon-
dervindelijk te toetsen. Hoewel wij de werktuigen, welke daartoe dienen, te de-
zer plaatse niet allen kunnen leeren kennen, omdat de gronden, waarop hunne
inrigting berust, eerst later behooren te worden ontwikkeld, zal het toch nut-
tig zijn, zoo wij van een paar gewag maken, en de uitkomsten mededeelen,
waartoe hunne aanwending de natuuronderzoekers gebragt heeft.
Zij in fig. 4I8 K een koperen bakje, gevuld met zuur vocht, Z eene plaat van
zink, die in het zuur staat en nergens het koper
raakt, dan hebben wij hier een enkel paar van
den galvanischen toestel van Oersted. De stroom
gaat nu, volgens het vroeger beredeneerde, in de
rigting van het pijltje, van de koper naar de zink-
plaat door den sluitdraad bca. Voert men nu de-
zen draad zeer digt over een magneetnaaldje m,
dat in het zwaartepunt is opgehangen, zoo wijkt
'lilil TÜili I IJUnaald oogenblikkelijk van de rigting der magne-
jUU picil^^'^^ ^ tische meridiaan af. Deze ontdekking heeft men
sedert 1820 aan Oersted, professor te Koppenha-
gen, te danken. Het verschijnsel kan ons evenwel niet bevreemden, na wij reeds
op blz. 639 den invloed der E op het magnetismus hebben leeren opmerken
Vroegere natuuronderzoekers hadden wel eenigen zamenhang tusschen magne-
tismus en electriciteit vermoed; en de waarnemingen, dat de magneet- of kompas-
naalden in scheepskompassen, die door den bliksem waren getroffen, bare mag-
netische kracht verloren, en dus ophielden de rigting van het vaartuig aan te
wijzen, dat ijzer, waarop de bliksem was overgeslagen, magnetisch werd, sche-
nen dat vermoeden tot zekerheid te brengen; maar men was evenwel altijd nog in
het onzekere, tot dat eindelijk Oersted, allen twijfel scheen fe doen ophouden.
Door zijne vermelde gewigtige ontdekking heeft hij in de natuurkunde een
nieuw veld ter bearbeiding aangewezen, op hetwelk, sedert hij ze bekend
maakte, de bekwaamste natuurkundigen hebben gewedijverd in het nemen van
proeven. Dit is dus wederom een verschijnsel, waarin de electriciteit, die zich
op den conductor wel in sterke spanning, maar in rust bevindt, verschilt van die
n
;