Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
wg^mmm
64o
regte lijn voor, maar wel op deze wijze wanneer de spiegel n. 1. van de
rqjter- naar de linkerhand draaide; en dus indien de spiegel andersom
wentelde. Hieruit verkreeg men nu de volgende gewigtige besluiten.
1*. Indien de draad, door welke de ontlading plaats heeft, zeer lang is, zon
heeft er geene oogenblikkelijke, maar eene aanhoudende ontlading plaats. Anders
toch zou de vonk, van ö op 6 en van ƒ op c overspringende, niet in de lengte
schijnen uitgerekt.
2*. Dewijl de belde uitwendige vonken in het spiegelbeeld hare wederzijdsche
stelling behouden, zoo verschijnen de vonken, van a op 6 en van ƒ op e over-
springende, gelijktijdig; de electrische stroom begint derhalve van de beide be-
kleedingen der flesch te gelijker tijd zich naar het midden van den ontladings-
draad heeu te begeven; de middelste vonk verschijnt echter later, dewijl haar
beeld, ten aanzien vau dat der buitenste vonken, verplaatst schijnt.
Bij dezen omwentelingstoestel maakte de spiegel 800 omdraaijingen in eene
seconde, waaruit volgt, dat, wanneer de vonk (zie de vorige redenering) slechts
een tijdsverlooj, vau 800X2X360X2°^ ïliö"«''^''"' """
aanhoudt, zij omtrent eenen halven graad verlengd moeten verschijnen, dat is
omtrent zoo lang, als 2,5 streep zich op eenen afstand van omtrent 3 meters
vertoont.
De verschuiving vau het middelste beeld ten aanzien der buitenste beelden
bedroeg bijna graad; het middelste verscheen bijgevolg ongeveer -ge-
1152000
deelte eener seconde later dan de beide buitenste vonken: in dezen tijd heeft
de electrische stroom derhalve 400 meters doorloopen, en wij weten dien ten
gevolge, dat de stroom in eene seconde 400 X 1152000 of omtrent 460000 ned.
mijlen of kilometers aflegt. Nu is 1 geogr. mijl omtrent gelijk aan 7407 meters;
derhalve ziju 460000000 meters, ruw genomen, gehjk aan 62100 geogr. mijlen;
bijgevolg overtreft deze snelheid het licht bijna 1|- maal, daar dit (zie blz. 327)
41500 geogr. mijlen in eene seconde aflegt. Men neme wel in aanmerking, dat
Wheatstone zelf bij de vermelding vau dit onderzoek voegt, dat deze beschou-
wing niet juist kan genoemd worden, en dat hij meer het verschijnsel heeft
willen kenbaar maken, dan de snelheid der electriciteit meten. Gould noemde
evenwel later de bepaling dier snelheid vrij naauwkeurig.
ZEVEN EN ZEVENTIGSTE LES.
Ue Ëiectriciteit des dampkrings, Blikseni-afleiders.
Het trekt onze aandacht, dat TVall, iu deu jare 1708 de vonken opmer-
kende, die uit eene groote staaf van hars sprongen, welke hij wreef, en het
geruisch of geknap waarnemende, dat er mede gepaard ging, al aanstonds op de