Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page

.640
eene andere stelling innemen. Het behoeft naauwelijks gezegd te worden, dat
deze verschijnselen der electrische ontlading tot de magnetische behooren.
24*. Zoodra men eene electriseermachine in werking brengt, ontdekt men
een eigenaardigen reuk, die wel iets van dien van phosphorus heeft. Schönbein
noemt de stof, die dezen geur voortbrengt, orou. De ontdekker heeft reeds een
tal van jaren de eigenschappen dezer stof onderzocht, en bevonden, dat zij
nooit dan in verbinding met de zuurstof voorkomt en het oxydatie-vermogen
van deze nog verhoogt. De scheikundige werking van de ozon heeft Schön-
bein vooral bewezen, door op een papier, dat met joduretum potassii bevochtigd
was, vonken te doen overslaan. Voor het overige is deze stof nog in een donker
kleed gehuld
25*. Indien men de einden van twee zeer fijne, in glazen haarbuisjes vast-
gesmoltene platinadraden, welke zoo fijn zijn, dat men ze naauwelijks kan zien,
in eene met water gevulde glazen buis, zeer nabij elkander plaatst, en den eenen
draad met de wrijvers, den anderen met den conductor der electriseer-machine
in verband brengt, zoodat er iu het water, wanneer de schijf wordt gedraaid,
eene voortdurende vereeniging van positieve en negatieve E plaats grijpt,
dan wordt het water ontleed; aan het negatieve einde zet zich waterstof aau
het positieve zuurstof af. Het beste gelukt deze proef bij de stoom-electriseer-
machine; de eene draad wordt dan met den ketel, de andere met den con-
ductor verbonden
26'. Riess heeft waargenomen, dat de E, welke eenen geleider doorstroomt, een'
zeer merkwaardigen invloed uitoefent op een' anderen, iu diens nabijheid ge-
plaatsten geleider. Er wordt namelijk in deu laatsten ook een electrische
stroom opgewekt, dien Riess, ter onderscheiding van den hoofd- of primairen
stroom, nevenstroom genoemd heeft. De nevenstroom wordt op de volgende wijze
aanschouwelijk gemaakt.
Op eene houten schijf van 3 a 3,5 palm middellijn, uit twee of drie dunne op
elkander gelijmde schijfjes zamengesteld, ten einde het kromtrekken voor te
komen, worden uit het middelpunt m (zie fig. 393) eenige cirkels beschreven,
Fig. 393.
die een a twee duim van elkander lig-
gen; volgens het beloop dezer cirkels
worden er groeven in het plankje ge-
sneden van twee streep breedte, met
inachtneming evenwel, dat men die
groeven niet bij eiken cirkel over de
lengte insnijdt, maar, als men bij
voorbeeld van a tot aan b gekomen
is, van b tot aan d in den tweeden
cirkel overgaat, eu deze, tot aan e vol-
gende, langs de lijn ef tot den derden
cirkel geraakt, enz.; zoodat de groef eene spiraal vormt. In deze groeve legt