Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
636
16'. Om buskruid door middel van de electrische vonk te doen ontploffen,
vermengt men het met een weinig ijzer- of staalvijlsel en stopt het in een papie-
ren busje, waarin men twee van stompe einden voorziene draden plaatst, die
hoogstens 5 streep van elkander verwijderd zijn. Het aansteken van eenige stof
is zeer moeijelijk: het vordert krachtige ladingen en eenige handigheid. Het
ontbranden van buskruid gelukt het beste, wanneer men de electriciteit langs
een vochtigen draad of een' niet zeer goeden geleider laat gaan.
Men kan deze ontbranding op de navolgende wijze zeer aardig in toepassing
brengen.
Men maakt een huisje van bordpapier of zeer dun hout, welks vier zijwanden
met scharnieren, of op eene andere wijze, aan den bodem zoodanig bevestigd
zijn, dat zy op deze kunnen zanienvalleu; staan zij overeind, dan worden zy
door het dak in verband gehouden. Door den schoorsteen leidt men een' koper-
draad, die binnen in het huisje tot op een' kleinen afstand van een anderen
koperdraad of een stuk bladtin reikt, dat op den bodem van het huisje is vast-
gemaakt; dit laatste treedt onderaan buiten het huisje. Tusschen de beide einden
van de draden, binnen in het huisje, wordt een weinig buskruid geplaatst, en
vervolgens de metalen knop van den schoorsteen met het binnen- en de onderste
draad met het buitenbekleedsel van eene geladene flesch in verbinding gesteld.
Bij de ontlading ontploft het kruid en het huisje slaat uit elkander.
Aan dit speelgoed kan men vele wijzigingen toebrengen en daardoor de proe-
ven verscheidenheid bijzetten. Onder anderen voegt men het huisje, omdat het
kruid, zooals gezegd is, moeijelijk ontbrandt, bij voorkeur van binnen een lucht-
pistool toe (zie fig. 384). Door de ontlading ontploft het daarin begrepen gas,
de kurk wordt met kracht tegen den achterwand van het buisje gesmeten, deze
wijkt, de zijwanden worden daardoor viij en het huisje stort met het dak in.
Gewoonlijk brengt men er een torentje op, waarin boven het luchtpistool nog
een bakje met spiritus geplaatst is; deze ontvlamt dan op de eene of andere
wijze na de ontploffing, en stelt dus een door den bliksem uit elkander geslagen
en in brand gezet gebouw voor.
Men gebruikt deze zoogenaamde donderhuisjes hoofdzakelijk, ora er het nut
en de werking der afleiders, van welke wij later zullen spreken, door aan te
toonen. Hangt men namelijk aan het huisje een metalen kettingje, dat van den
top vau het torentje tot op den grond reikt en welke ketting den afleider voor-
stelt, dan gaat de ontlading langs dezen ketting en er heeft instorting noch
brand plaats.
17\ Ten einde de electrische vonk door eene zelfstandigheid te doen heenslaan
of iu het algemeen met de ontlading proeven te nemen, kan het werktuig dienen,
waarvan fig. 390 eene afbeelding geeft; het is door Henley uitgevonden en heet
naar hem de algemeene ontlader van Henley, De eene arm « 6 is door den geleid-
draad acd met het buitenste metaalblad der leidsche flesch in verband gebragt;
de andere arm ef is aan een' geleiddraad g bevestigd, en heeft met den bol h