Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.620
geleider met de buiten bedekking der batterij verbindt, zoo zal bij de ontlading
der batterij natuurlijk de electriciteit door bet ligcbaam van den aal gaan; en
heeft dit nu plaats, zoo wordt het dier onmiddelijk gedood. Laat men op die
wijze de ontlading der geheele batterij door boomen of planten gaan, zoo heeft
dit verdooving ten gevolge. Dit zijn physiologische werkingen, en men ziet
hieruit hoe gevaarlijk het kan worden, om de ontlading door het menschelijk lig-
chaam te doen gaan. Een cilinder van palmhout, van ruim 1,5 palmen mid-
dellijn en even zoo lang, waarin men aan de beide uiteinden twee gaten, elk
van 5 duimen diepte, geboord en daarin koperdraden gestoken had, werd,
zoodra de ontlading door die draden en dus ook door een gedeelte van het hout
geleid werd, inde lengte door midden gekliefd. Ziedaar eene mechanische wer-
king. Van Marum heeft berekend, dat de electrische stroom daartoe eene kracht
moest uitoefenen, gelijk staande aan de drukking van omtrent 2770 kilogram-
men. Wanneer men by den geladenen conductor of eersten geleider D (zie fig.
352) eenen tweeden geleider F plaatst, die natuurlijk door eenen metaaldraad
G met den grond geleidend is verbonden, en tusschen deze beide geleiders, op
eene of andere wijze, een vogel wordt vastgehecht, dan wordt de vogel in dat
geval alleen door het overspringen der electrische vonk reeds gedood. De straal-
bundel, welken een metalen punt van zich geeft, die aan den conductor i) ver-
bonden is, levert in het donker een heerlijk verschijnsel op; hij is dikwijls 2 a
3 palm lang. Uit den knop s der kleine machine, in fig. 349 afgebeeld, stroomt,
wanneer men de schijf ronddraait, bij gunstige werking, eenen straalbundel
van 1 palm lengte. Wij zullen later op deze verschijnselen terug komen.
Er is reeds gezegd, dat de flesch van Lane in de handen van Riess het mid-
del is geworden, ora de hoeveelheid E, die in eene flesch of batterij geladen
wordt, te meten. Men wist vroeger nooit, wanneer men eene flesch sterk ge-
laden konde noemen; men moest dit gissen uit het aantal omdraaijingen der
electrische schijf, of men schroefde op de flesch den quadraat-electrometer van
Henley, en noemde de lading volbragt, wanneer de slinger horizontaal stond;
maar het eerste middel is onzeker door de veranderlijkheid van den vochtig-
heidstoestand der lucht enz., en het tweede, omdat men niet weet, hoe zwaar
de slinger wel zou kunnen zijn, ora het raaximum van spanning iu de flesch
te bereiken. Ziehier nu de handelwijze vau Riess
Hij zet de te ladene leidsclteflesch£(ziefig 374)op een met glazen pooten voorzien
bankje C (isoleerbankje), brengt het binnenbekleedsel door den knop c en een'
geleidenden draad in verband met den conductor A der electriseermachine, cn
verbindt het buitenbekleedsel door een geleider met den knop b of het binnen
metaalvlak der lanesche flesch D. Deze laatste rust in eene kleine verdieping
van het plankje sr, dat in die holte met bladtin is bedekt; met dit bladtin is
het koperen staaQe l en de verschuifbare dwarsarm a verbonden, zoodat oen
b het buiten en binnen bekleedsel der flesch van Lane vertegenwoordigen.
Het buitenmetaalblad is zeer goed geleidend met den grond verbonden. Wordt