Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.619
Ten einde zeer sterke ladingen tot stand te brengen, moet men of zeer groote
flesschen nemen, of verscheidene flesschen tot een geheel vereenigen; door deze
laatste handelwijze verkrijgt men eene electrische batterij. Zulk eene batterij stelt
fig. 373 voor: bb' verbeeldt eenen houten, van binnen met bladtin bekleeden
bak, welk bladtin met een' gelei-
L'* 37 ^
" der c, die in een' knop uitloopt,
verbonden is; in dezen bak plaatst
mende flesschen, zoodat hare bui-
tenste metaalbedekkingen door
het bladtin van den bak een enkel
buitenbekleedsel vormen. De bo-
vcnknoppen, die met de binnen-
bekleedsels der flesschen in ge-
meenschap staan, zijn door stangen
tt'. t't'\ enz. verbonden; de stan-
gen zyn verschuifbaar, ten einde
daardoor of alle Hesschen te ge-
hjk te kunnen gebruiken, of eenige
van de andere los te kunnen maken, en ze buiten werking te stellen. In het
eerste geval vormen al de binnenbekleedsels weder eene enkele metaalvlakte.
Het spreekt van zelf, dat men, om zulk eene batterij te laden, den knop c door
middel van eenen geleidenden ketting met den grond in verband moet stellen,
en den knop d 'iw aanraking brengen met den conductor der electriseermachine.
Door middel van de beschrevene stoom-electriseermachine kan men eene batterij,
die 3,5 vierkante el belegde oppervlakte heeft, in 30 seconden laden. Ken batte-
rijtje van 27 vierkante palmen werd in iedere 30 omdraaijingen van de schijf
der electriseermachine in fig. 349 afgebeeld, zoodanig geladen, dat erop een duim
afstands der knoppen c en d (fig 373) eene zelf ontlading plaats greep. De ont-
lading der batterij wordt bewerkt, door den eenen arm der ontlaadtangoj) den
knop d cn den andereu op c te plaatsen.
Er bestaan batterijen, waardoor de electrische kracht tot eene ongeloofelijke
spanning kan opgevoerd worden. Die vau Teyler's groote machine is zamenge-
steld uit flesschen van omtrent 2,8 palm middellijn; zij zijn bekleed tot op bijna
5,5 palm hoogte, en 25 flesschen vormen eene batterij; 4 zulke batterijen kun-
nen lot een geheel vereenigd worden, en de daardoor in verbinding gebragte
100 flesschen leveren dus een metaalbekleedsel op van omtrent 54 vierkante
meters. Met 100 omgangen der schijven is deze kolossale batterij geladen. De
kracht, die dit reusachtig werktuig ontwikkelt, is buitengewoon. Wanneer
men, om slechts weinige voorbeelden aan te halen, den knop, die met de bin-
nenbekleedsels der flesschen van slechts eene enkele batterij in gemeenschap
staat, door eenen geleider verbindt met den staart van eenen aal, die meer
dan eene el lengte heeft, en den kop van dit dier vervolgens door een' anderen