Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.617
Legt men om het huitenmetaalblad een' koperen
band ab (zie fig 371) waaraan eene koperen stang
€6 is verbonden, die zich naar boven toe verheft, en
even als de staaf cd in een' knop eindigt; laadt men
dan de flesch, en stelt men achtereenvolgend spitsen
op de beide knoppen e en c, zoo stroomen de beide
electriciteiten door de spitsen af, ieder met haar eigen-
dommehjk licht. De positieve electriciteit vau het
inwendige bekleedsel vloeit door den knop c weg
onder de gedaante van een' bundel lichtstralen, de
negatieve electriciteit van het buitenblad door den
knop e onder den vorm eener ster. Men wil hierin
een bewijs zien voor het verschil, dat er is, tusschen
-f E en —E. Is de spits vau den knop c weggenomen, plaats men op een' der
knoppen of op beiden een metalen klokje en houdt meu tusschen e en c eeu aan
een zijden draad hangend metalen knopje, zoo vliegt het afwisselend van e naar
c en vau c naar e over eu doet dus telkens het klokje geluid geven. Wat is daar-
van de oorzaak ?
Indieu men zich verbeeldt, dat de spits op c is weggenomen en door den knop
ceene opening is gemaakt, waardoor een metalen slaafje kan geschoven worden,
dat aan beide einden vau een' knop is voorzien, zoodat meu een' dier knoppen
dieu wij e zullen noemen, op eeu' afstand naar verkiezing bij den knop c kan
schuiven, dan stelt zulk eene inrigting de fiesch van Lane daar, een alleruitnuin-
tendst werktuig, om de hoeveelheden electriciteit, die in eene flesch geladen
worden, te weten, en die door Riess, den man, die zich door zijne onderzoekin-
gen aangaande de wrijvingselectriciteit den meest inogelijken roem heeft verwor-
ven, op eene zeer vernuftige wijze is aangewend, om een heldei licht over de
electrische verschijnselen te vers[jreiden. Wij zullen zoo aanstonds eenige der
door hem gevondene wellen vermelden. Door de Lanesche flesch blijkt, dal de
ontlading der leidsche flesch niet op eenmaal geschiedt. Is namelijk de Hesch
geladen en schuift men deu knop e' zoo digt bij c dat er eene ontlading volgt,
zoo is niet alle electriciteit vau de flesch verdwenen; er blijft nog eene aanzien-
lijke lading over. Dit wordt blijkbaar, indien men den knop e langzamerhand al
digter en digter bij c schuift; weldra volgt er dan eene tweede ontlading, eu kort
daarop eene derde. Het is ons uiet mogen gelukken, om er meer dan drie te
onderscheiden. Riess heeft aangetoond, dat het hoogst waarschijnhjk is, dat de
ontlading achtereenvolgend van oogenblik tot oogenblik plaats grijpt, en dat er
bij iedere ontlading van de E, die na elke voorafgaande ontlading op de flesch
aanwezig is, vernietigd wordt.
Wij hebben vroeger gezegd, dat het lot verkrijging van kraithlige vonken voor-
deelig is om flesschen vau dik glas te gebruiken. Het is waar, de beide E E liggen
in zulke flesschen verder v.ni elkander d ui in die van dun glas, de binding zal
27"