Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.608
Is eeu ligchaam door verdeeling, zooals boven is aangewezen, electrisch ge-
worden, dan werkt het ook weder verdeelend op andere geleiders, die in zijne
nabijheid worden gebragt. Dit wordt duidelijk uit fig. 365.
Fig. 365.
Hierin verbeelden c eu c geïsoleerde geleiders, aan welker uiteinden, door
middel van vlas-draadjes, paren vlierpithalletjes hangen; m stelt den conductor
voor eener electriseermachine, b eenen geïsoleerden metalen kogel, waarop een
metalen staafje is geplaatst, dat aan een' geleidenden draad een vlierpitballetje
// draagt; de -V- en — teekens maken duidelijk, waar er positieveen waar nega-
tieve electriciteit aanwezig is. Men vindt ook bij deze proef de ongelijknamige
electrische vloeistoffen het digtst bij elkander, en zij maakt ons met de waarheid
l)ekend, dat de gebondene electriciteit zich in geen opzigt van de vrije E onder-
scheidt. De afstand, waarop een electrisch ligchaam alzoo invloed uitoefent op
andere niet electrische, hangt natuurlijk van de meerdere of mindere belading
af. De werkingspheer of electrische werkkring vaU deu conductor D (zie fig. 352)
van Teylers werktuig strekt zich somtijds tot op 2 meters afstand uit. Bij de
machine in fig. 349 afgebeeld, waarvan de schijf eene middellijn bezit van slechts
5 palm, gevoelt men de electrische werking, wanneer de houten ring op den
conductor is geplaatst, op 1 tot 1,5 el afstands, en wel vooral aan de beweging
der hoofdharen.
Na dit een en ander over de wijze, waarop de electriciteit door invloed wordt
opgewekt, gezegd te hebben, kunneu wij het gebruik van den goudblad-electro-
nieter (zie fig. 359) voldoende verklaren.
Ten einde dit werktuig te bezigen tot onderzoek naar de soort der electriciteit,
die op de oppervlakte van een ligchaam aanwezig is, houdt meu eerst op eenigen
afstand der plaat c een electrisch ligchaam, waarvan bekend is, welke soort van
electriciteit het bezit, bij voorbeeld eene met kattenvel gewreven harsstang.
Aanstonds wijken nu de goudblaadjes ec uit elkander, want de—E der stang
trekt de -j-E van den electrometer boven naar de oppervlakte der plaat c en
drijft de —E in de goudblaadjes van zich af, waardoor deze laatste met —E af-
wijken. Verwijdert men nu de stang weder, dan keert alles tot den normalen
toestand terug en de goudblaadjes vallen weder zamen. Raakt men echter de
plaat c, terwijl de negatief electrische harsstang zich nog in hare nabijheid
bevindt met den vinger aan, dan vloeit de afgestootene —E in den grond weg,